افغانستان اسلامي جمهوریت

د افغانستان اسلامي جمهوریت یو واحد جمهوري ریاست و چې له ۲۰۰۴ څخه تر ۲۰۲۱ پورې یې په هیواد حکومت کوه.^[1]^[2]^[3]EnglishThe Islamic Republic of Afghanistan was a unitary presidential republic that governed the country from 2004 to 2021.پښتود افغانستان اسلامي جمهوریت یو واحد جمهوري ریاست و چې له ۲۰۰۴ څخه تر ۲۰۲۱ پورې یې په هیواد حکومت کوه.دریجمهوری اسلامی افغانستان یک جمهوری واحد ریاست جمهوری بود که از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۲۱ کشور را اداره می کرد. دا د افغانستان د انتقالي اسلامي دولت د جانشین په توګه تاسیس شوی، کوم چې د ۲۰۰۲ څخه تر ۲۰۰۴ پورې د حکومت په توګه خدمت وکړ.^[1]^[4]EnglishIt was established as a successor to the Transitional Islamic State of Afghanistan, which served as the government from 2002 to 2004.پښتودا د افغانستان د انتقالي اسلامي دولت د جانشین په توګه تاسیس شوی، کوم چې د ۲۰۰۲ څخه تر ۲۰۰۴ پورې د حکومت په توګه خدمت وکړ.دریاین به عنوان جانشین دولت اسلامی انتقالی افغانستان تاسیس شد که از سال ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۴ به عنوان دولت فعالیت می کرد. جمهوریت په ۲۰۰۱ کې د کابل سقوط او وروسته د افغانستان اسلامي امارت (۱۹۹۶ ۲۰۰۱) پای ته رسیدو وروسته رامینځته شوی.^[1]^[2]^[3]EnglishThe republic was formed following the fall of Kabul in 2001 and the subsequent end of the Islamic Emirate of Afghanistan.پښتوجمهوریت په ۲۰۰۱ کې د کابل سقوط او وروسته د افغانستان اسلامي امارت (۱۹۹۶ ۲۰۰۱) پای ته رسیدو وروسته رامینځته شوی.دریاین جمهوری پس از سقوط کابل در سال ۲۰۰۱ و پایان بعدی امارت اسلامی افغانستان (۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱) تشکیل شد.

تاسیس او اساسي قانون

دغه هېواد د ۲۰۰۴ کال د جنورۍ په لومړیو کې یو نوی ملي اساسي قانون تصویب کړ.^[5]^[6]^[7]EnglishThe country adopted a new national constitution in early January 2004.پښتودغه هېواد د ۲۰۰۴ کال د جنورۍ په لومړیو کې یو نوی ملي اساسي قانون تصویب کړ.دریاین کشور یک قانون اساسی ملی جدید را در اوایل ژانویه ۲۰۰۴ تصویب کرد. دا سند د اسلامي جمهوریت په توګه ملت تاسیس کړ. دا ټاکنې د جون ۲۰۰۴ لپاره ټاکل شوې وې.^[5]^[6]^[7]EnglishThis document established the nation as an Islamic Republic. These elections were scheduled for June 2004.پښتودا سند د اسلامي جمهوریت په توګه ملت تاسیس کړ. دا ټاکنې د جون ۲۰۰۴ لپاره ټاکل شوې وې.دریاین سند ملت را به عنوان یک جمهوری اسلامی تاسیس کرد. این انتخابات برای ژوئن ۲۰۰۴ برنامه ریزی شده بود. دغه بدلون د افغانستان د انتقالي اسلامي دولت (۲۰۰۲ تر ۲۰۰۴) څخه وروسته رامنځته شو.^[1]^[4]EnglishThe transition followed the Transitional Islamic State of Afghanistan (2002-2004).پښتودغه بدلون د افغانستان د انتقالي اسلامي دولت (۲۰۰۲ تر ۲۰۰۴) څخه وروسته رامنځته شو.دریاین انتقال پس از دولت اسلامی انتقالی افغانستان (۲۰۰۲ تا ۲۰۰۴) انجام شد. اسلامي جمهوریت د ۲۰۰۴ څخه تر ۲۰۲۱ پورې د رسمي حکومت په توګه خدمت وکړ.^[2]^[3]EnglishThe Islamic Republic served as the official government from 2004 to 2021.پښتواسلامي جمهوریت د ۲۰۰۴ څخه تر ۲۰۲۱ پورې د رسمي حکومت په توګه خدمت وکړ.دریجمهوری اسلامی از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۲۱ به عنوان دولت رسمی فعالیت کرد.

حکومتدارۍ او د ولسمشرۍ سیسټم

اسلامي جمهوریت د جمهوري ریاست سیسټم سره یو واحد دولت و.^[2]EnglishThe Islamic Republic was a unitary state with a presidential system.پښتواسلامي جمهوریت د جمهوري ریاست سیسټم سره یو واحد دولت و.دریجمهوری اسلامی یک دولت واحد با سیستم ریاست جمهوری بود. د افغانستان د اسلامي جمهوریت ولسمشر د دولت د مشر په توګه دنده ترسره کوله.^[8]EnglishThe President of the Islamic Republic of Afghanistan served as the head of state.پښتود افغانستان د اسلامي جمهوریت ولسمشر د دولت د مشر په توګه دنده ترسره کوله.دریرئیس جمهور جمهوری اسلامی افغانستان به عنوان رئیس دولت فعالیت می کرد. حامد کرزی د ۲۰۰۴ څخه تر ۲۰۱۴ پورې لومړی ولسمشر و.^[1]^[19]EnglishHamid Karzai was the first president from 2004 to 2014.پښتوحامد کرزی د ۲۰۰۴ څخه تر ۲۰۱۴ پورې لومړی ولسمشر و.دریحامد کرزی از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۴ اولین رئیس جمهور بود. هغه د محمد اشرف غني لخوا بریالی شو، چې له ۲۰۱۴ څخه تر ۲۰۲۱ پورې یې دنده ترسره کړه.^[1]EnglishHe was succeeded by Muhammad Ashraf Ghani, who served from 2014 to 2021.پښتوهغه د محمد اشرف غني لخوا بریالی شو، چې له ۲۰۱۴ څخه تر ۲۰۲۱ پورې یې دنده ترسره کړه.دریاو توسط محمد اشرف غنی جانشین شد که از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۱ در این مقام بود. په حکومت کې بیلابیل اجرایوي پوستونه او مرستیال رولونه شامل دي.^[1]EnglishThe government included various executive positions and deputy roles.پښتوپه حکومت کې بیلابیل اجرایوي پوستونه او مرستیال رولونه شامل دي.دریدولت شامل موقعیت های اجرایی مختلف و نقش های معاون بود. د افغانستان مقننه ارګان د افغانستان د ملي شورا (شورای ملی) په نوم پېژندل کېده.^[1]EnglishThe legislature was known as the National Council of Afghanistan (شورای ملی).پښتود افغانستان مقننه ارګان د افغانستان د ملي شورا (شورای ملی) په نوم پېژندل کېده.دریقوه مقننه به عنوان شورای ملی افغانستان (شورای ملی) شناخته می شد. دا په دوو کورونو ویشل شوی و.^[1]^[20]EnglishIt was divided into two houses.پښتودا په دوو کورونو ویشل شوی و.دریبه دو خانه تقسیم شده بود. پورتنۍ خونه د مشرانو جرگې په نوم یادیږي.^[1]EnglishThe upper house was called the Mshrano Jirga.پښتوپورتنۍ خونه د مشرانو جرگې په نوم یادیږي.دریخانه بالا به نام مشرانو جرگا ها نامیده می شد. د ولسي جرګې لاندې جرګه د ولسي جرګې په نوم یادیږي.^[1]^[21]EnglishThe lower house was called the Wolsi Jirga.پښتود ولسي جرګې لاندې جرګه د ولسي جرګې په نوم یادیږي.دریخانه پایین را ولسی جرگا می نامیدند.

نړیوالې اړیکې او مرستې

اسلامي جمهوریت له ۲۰۰۱ راهیسې د متحده ایالاتو سره نږدې ملګرتیا کړې ترڅو سیمه ایزو ګواښونو ته ځواب ووایی.^[9]^[22]EnglishThe Islamic Republic partnered closely with the United States since 2001 to respond to regional threats.پښتواسلامي جمهوریت له ۲۰۰۱ راهیسې د متحده ایالاتو سره نږدې ملګرتیا کړې ترڅو سیمه ایزو ګواښونو ته ځواب ووایی.دریجمهوری اسلامی از سال ۲۰۰۱ با ایالات متحده همکاری نزدیک داشت تا به تهدیدات منطقه ای پاسخ دهد. د دې ملګرتیا هدف په سوله کې د یو حاکم، متحد افغانستان ترلاسه کول و.^[9]EnglishThis partnership aimed to achieve a sovereign, unified Afghanistan at peace.پښتود دې ملګرتیا هدف په سوله کې د یو حاکم، متحد افغانستان ترلاسه کول و.دریاین شرکت با هدف دستیابی به یک افغانستان متحد و حاکم در صلح بود. حکومت د ملت د ملاتړ لپاره د سره صلیب له نړیوالې کمیټې څخه د مرستې غوښتنه وکړه.EnglishThe government sought assistance from the International Committee of the Red Cross (ICRC) to support the nation.پښتوحکومت د ملت د ملاتړ لپاره د سره صلیب له نړیوالې کمیټې څخه د مرستې غوښتنه وکړه.دریدولت برای حمایت از ملت از کمیته بین المللی صلیب سرخ کمک خواست. (د سره صلیب نړیواله کمیټه)^[9] جمهوریت په نړیواله ټولنه کې رسمي شتون ساتلی، پشمول په ملګرو ملتونو کې څوکۍ.^[10]EnglishThe republic maintained an official presence in the international community, including a seat in the United Nations.پښتو(د سره صلیب نړیواله کمیټه) جمهوریت په نړیواله ټولنه کې رسمي شتون ساتلی، پشمول په ملګرو ملتونو کې څوکۍ.دری(بین المللی صلیب سرخ) این جمهوری حضور رسمی خود را در جامعه بین المللی حفظ کرد، از جمله یک کرسی در سازمان ملل متحد. په اقتصادي برخه کې د پیسو له نړیوال صندوق سره هم مشورې وشوې.EnglishEconomic engagement included consultations with the International Monetary Fund (IMF).پښتوپه اقتصادي برخه کې د پیسو له نړیوال صندوق سره هم مشورې وشوې.دریتعامل اقتصادی شامل مشورت با صندوق بین المللی پول بود. (د پیسو نړیوال صندوق)^[11] دغه هیواد په سیمه ایزو زیربنایی پروژو کې بوخت دی، لکه د ترکمنستان او پاکستان سره د بریښنا ګډې پروژې د ۲۰۰۰ میګا واټ بریښنا لیږدولو لپاره.^[12]EnglishThe country engaged in regional infrastructure projects, such as a joint electricity project with Turkmenistan and Pakistan to transport 2,000 megawatts of power.پښتو(د پیسو نړیوال صندوق) دغه هیواد په سیمه ایزو زیربنایی پروژو کې بوخت دی، لکه د ترکمنستان او پاکستان سره د بریښنا ګډې پروژې د ۲۰۰۰ میګا واټ بریښنا لیږدولو لپاره.دری(صندوق بین المللی پول) این کشور در پروژه های زیربنایی منطقه ای مانند یک پروژه مشترک برق با ترکمنستان و پاکستان برای انتقال ۲۰۰۰ مگاوات قدرت شرکت کرده است.

اقتصادي پرمختګ او ننګونې

افغانستان د اوراسیا د تمدنونو په نښلولو کې موقعیت لرونکی، څو قومي هیواد دی.^[13]^[14]EnglishAfghanistan is a landlocked, multi-ethnic state located at a nexus of Eurasian civilizations.پښتوافغانستان د اوراسیا د تمدنونو په نښلولو کې موقعیت لرونکی، څو قومي هیواد دی.دریافغانستان یک کشور متعدد قومی است که در تقاطع تمدن های اوراسیا واقع شده است. دا د اوږدې مودې راهیسې د هند دروازه ګ په پام کې نیول شويل کیږي او د سوداګرۍ لارو په اوږدو کې د دې موقعیت له امله ستراتیژیک اهمیت لري.^[5]^[15]EnglishIt has long been considered a gateway to India and held strategic importance due to its position along trade routes.پښتودا د اوږدې مودې راهیسې د هند دروازه ګ په پام کې نیول شويل کیږي او د سوداګرۍ لارو په اوږدو کې د دې موقعیت له امله ستراتیژیک اهمیت لري.دریمدت ها است که این شهر دروازه ای به هند محسوب می شود و به دلیل موقعیت آن در امتداد مسیرهای تجاری، اهمیت استراتژیک دارد. پلازمینه او ترټولو لوی ښار کابل دی.^[15]^[23]EnglishThe capital and largest city is Kabul.پښتوپلازمینه او ترټولو لوی ښار کابل دی.دریپایتخت و بزرگ ترین شهر کابل است. ملت د سواد په اړه د پام وړ ننګونو سره مخ و.^[6]EnglishThe nation faced significant challenges regarding literacy.پښتوملت د سواد په اړه د پام وړ ننګونو سره مخ و.دریملت با چالش های قابل توجهی در مورد سواد مواجه بود. په ۲۰۰۱ کال کې د سواد کچه ۳۶ سلنه اټکل شوې وه.^[6]EnglishIn 2001, the literacy rate was estimated at 36%.پښتوپه ۲۰۰۱ کال کې د سواد کچه ۳۶ سلنه اټکل شوې وه.دریدر سال ۲۰۰۱، میزان سواد در ۳۶٪ تخمین زده شده بود. په ۲۰۰۱ کال کې د ښځو د سواد کچه ۲۱ سلنه اټکل شوې وه.^[6]EnglishThe female literacy rate in 2001 was estimated at 21%.پښتوپه ۲۰۰۱ کال کې د ښځو د سواد کچه ۲۱ سلنه اټکل شوې وه.درینرخ سواد زنان در سال ۲۰۰۱ در ۲۱٪ تخمین زده شده بود. دغه هیواد لا تر اوسه په سمندر کې تړلی هیواد دی.^[13]EnglishThe country remains a landlocked nation.پښتودغه هیواد لا تر اوسه په سمندر کې تړلی هیواد دی.دریاین کشور همچنان یک کشور محصور در خشکی است.

د جمهوریت سقوط

د اسلامي جمهوریت حکومت د طالبانو ډله لخوا د پراخې کچې برید وروسته نسکور شو.^[16]^[24]EnglishThe government of the Islamic Republic was overturned following a large-scale attack by the Taliban.پښتود اسلامي جمهوریت حکومت د طالبانو ډله لخوا د پراخې کچې برید وروسته نسکور شو.دریحکومت جمهوری اسلامی پس از یک حمله گسترده توسط گروه طالبان سرنگون شد. دا د متحده ایالاتو د پوځ له وتلو وروسته پیښ شو.^[16]EnglishThis occurred after the withdrawal of the United States military.پښتودا د متحده ایالاتو د پوځ له وتلو وروسته پیښ شو.دریاین بعد از خروج ارتش ایالات متحده اتفاق افتاد. د ۲۰۲۱ کال د اګست په ۱۵ د کابل سقوط د جمهوریت پای په نښه کړ. سقوط د دوه لسیزو په اوږدو کې د داخلي پریکړو، سیمه ایزو لوبغاړو، او نړیوالو فاکتورونو پایله وه.^[2]^[16]^[17]^[18]^[18]EnglishThe fall of Kabul on 15 August 2021 marked the end of the republic. The collapse was a result of internal decisions, regional actors, and international factors over two decades.پښتود ۲۰۲۱ کال د اګست په ۱۵ د کابل سقوط د جمهوریت پای په نښه کړ. سقوط د دوه لسیزو په اوږدو کې د داخلي پریکړو، سیمه ایزو لوبغاړو، او نړیوالو فاکتورونو پایله وه.دریسقوط کابل در ۱۵ اوت ۲۰۲۱ پایان جمهوری را نشان داد. این سقوط نتیجه تصمیمات داخلی، بازیگران منطقه ای و عوامل بین المللی طی دو دهه بود.