سقوی ها
سقوی ها یک گروه مسلح در افغانستان بود که از سال ۱۹۲۴ تا ۱۹۳۱ فعال بود.[1][2]EnglishThe Saqqawists were an armed group in Afghanistan active from 1924 to 1931.پښتوسقاویان په افغانستان کې یوه وسله واله ډله وه چې له ۱۹۲۴ څخه تر ۱۹۳۱ پورې فعاله وه.دریسقوی ها یک گروه مسلح در افغانستان بود که از سال ۱۹۲۴ تا ۱۹۳۱ فعال بود. آنها توسط حبیب الله کلاکانی رهبری میشدند که موفق شد کنترل کابل را در ژانویه ۱۹۲۹ بدست آورد.[1][2]EnglishThey were led by Habibullah Kalakani, who managed to seize control of Kabul in January 1929.پښتودوی د حبیب الله کلکاني لخوا رهبري شوي، څوک چې په جنوري ۱۹۲۹ کې د کابل کنټرول ترلاسه کولو کې بریالي شوي.دریآنها توسط حبیب الله کلاکانی رهبری میشدند که موفق شد کنترل کابل را در ژانویه ۱۹۲۹ بدست آورد. این تصرف منجر به ایجاد مجدد گروه امارت افغانستان (۱۸۲۳ تا ۱۹۲۶) در دوره ای شد که به عنوان "دوره سقاویست" شناخته می شد. این گروه عمدتاً از تاجکی ها تشکیل شده بود که بزرگترین حامیان آنها بودند.[1][1][2][3][4]
منشاء و ظهور
مقاومت علیه دولت امان الله خان در سال ۱۹۲۴ آغاز شد.[5]EnglishResistance against the government of Amanullah Khan began in 1924.پښتود امان الله خان د حکومت پر وړاندې مقاومت په ۱۹۲۴ کې پیل شو.دریمقاومت علیه دولت امان الله خان در سال ۱۹۲۴ آغاز شد. حبیب الله کلاکانی این جنبش را پس از فرار از ارتش سلطنتی افغانستان در جریان شورش خوست آغاز کرد.[5]EnglishHabibullah Kalakani initiated this movement after deserting the Royal Afghan Army during the Khost rebellion.پښتوحبیب الله کلکاني د خوست د پاڅون پر مهال د افغان شاهي پوځ څخه د تېښتې وروسته دا حرکت پیل کړ.دریحبیب الله کلاکانی این جنبش را پس از فرار از ارتش سلطنتی افغانستان در جریان شورش خوست آغاز کرد. او در ابتدا یک زندگی دزدانه داشت، کاروان ها و دهکده های نزدیک را غارت می کرد.[5]EnglishHe initially lived a life of banditry, robbing caravans and nearby villages.پښتوهغه په پیل کې د غلو په څیر ژوند کوه، د کاروانونو او نږدې کلیو غلا کول.دریاو در ابتدا یک زندگی دزدانه داشت، کاروان ها و دهکده های نزدیک را غارت می کرد. کلاکانی به سید حسین و ملک محسن پیوست و یک گروه کوچک ۲۴ نفری را تشکیل دادند.[5]EnglishKalakani was joined by Sayyid Husayn and Malik Muhsin, forming a small group of 24 individuals.پښتوکلکاني د سید حسین او ملک محسن سره یوځای شو، چې د ۲۴ افرادو یوه کوچنۍ ډله جوړه کړه.دریکلاکانی به سید حسین و ملک محسن پیوست و یک گروه کوچک ۲۴ نفری را تشکیل دادند. این گروه به مدت سه سال در غار های کوهستانی زندگی می کردند و از انتقام دولت پنهان می شدند.[5]EnglishThis group lived in mountain caves for three years, hiding from government retaliation.پښتودغه ډله درې کاله په غرونو کې په غارونو کې ژوند کاوه، چې د حکومت له غچ اخیستنې څخه پټ وو.دریاین گروه به مدت سه سال در غار های کوهستانی زندگی می کردند و از انتقام دولت پنهان می شدند. کلاکانی بعداً به دره پشاور فرار کرد، جایی که او به عنوان یک فروشنده چای و یک دزد کوچک کار می کرد.[5]EnglishKalakani later fled to Peshawar Valley, where he worked as a tea seller and a petty thief.پښتوکلکاني وروسته پېښور دره ته وتښتید، چیرې چې هغه د چای پلورونکي او یو کوچني غله په توګه کار کوه.دریکلاکانی بعداً به دره پشاور فرار کرد، جایی که او به عنوان یک فروشنده چای و یک دزد کوچک کار می کرد.
رهبری حبیب الله کلاکانی
او خود را "خدمتکار دین رسول الله" نامید. در حالی که نهاد های مذهبی از حمله اولیه او به کابل به عنوان وسیله ای برای معکوس کردن اصلاحات سال امان الله خان حمایت کردند، اما در نهایت وقتی قدرت را به دست گرفت، حمایت محافظه کاران را از دست داد.[1][1][2][6][7]EnglishHe styled himself as the "servant of the religion of the Messenger of Allah." While the religious establishment supported his initial attack on Kabul as a means to reverse Amanullah Khan's reforms, he eventually lost conservative support once he took power.پښتوهغه ځان د "د الله د رسول د دین خدمتګار" وباله. پداسې حال کې چې مذهبي تاسیس د امان الله خان اصلاحاتو بیرته راګرځولو لپاره په کابل باندې د هغه لومړني برید ملاتړ وکړ، هغه په پای کې محافظه کار ملاتړ له لاسه ورکړ کله چې هغه واک واخیست.دریاو خود را "خدمتکار دین رسول الله" نامید. در حالی که نهاد های مذهبی از حمله اولیه او به کابل به عنوان وسیله ای برای معکوس کردن اصلاحات سال امان الله خان حمایت کردند، اما در نهایت وقتی قدرت را به دست گرفت، حمایت محافظه کاران را از دست داد.
تسخیر کابل و تاسیس امارت
آنات الله خان بعد از سه روز با خانواده اش کابل را ترک کرد.[1]EnglishAnatullah Khan left Kabul with his family after three days.پښتوانات الله خان له درې ورځو وروسته له خپلې کورنۍ سره کابل ته لاړ.دریآنات الله خان بعد از سه روز با خانواده اش کابل را ترک کرد. کلاکانی در ۱۸ جنوری ۱۹۲۹ تخت سلطنت را تصرف کرد و خود را امیر اعلام کرد.[1]EnglishKalakani seized the seat of power and took the throne on 18 January 1929, declaring himself Emir.پښتوکلکاني د واک څوکۍ ونیوله او د جنوري په ۱۸، ۱۹۲۹ کې یې تخت واخیست، ځان یې امیر اعلان کړ.دریکلاکانی در ۱۸ جنوری ۱۹۲۹ تخت سلطنت را تصرف کرد و خود را امیر اعلام کرد. امان الله خان تلاش کرد با کمک قبایل به پایتخت بازگردد، اما رقابت بین قبایل گلجی و درانی مانع از موفقیت او شد.[1]EnglishAmanullah Khan attempted to return to the capital with the help of tribes, but rivalries between the Ghilji and Drani tribes prevented his success.پښتوامان الله خان هڅه وکړه چې د قبایلو په مرسته پلازمینې ته راستون شي، مګر د ګیلجي او دراني قبایلو ترمینځ سیالۍ د هغه د بریا مخه ونیوله.دریامان الله خان تلاش کرد با کمک قبایل به پایتخت بازگردد، اما رقابت بین قبایل گلجی و درانی مانع از موفقیت او شد. او در نهایت از طریق هند به ایتالیا فرار کرد.[1]EnglishHe eventually fled to Italy via India.پښتوهغه په پای کې د هند له لارې ایټالیا ته وتښتید.دریاو در نهایت از طریق هند به ایتالیا فرار کرد.
حکومت داری و سیاست های اجتماعی
امیر حبیب الله کلاکانی برای از بین بردن اصلاحات مدرن و دموکراتیک امان الله خان اقدام کرد.[1][10]EnglishEmir Habibullah Kalakani moved to dismantle the modern, democratic reforms of Amanullah Khan.پښتوامیر حبیب الله کلکاني د امان الله خان د عصري، دیموکراتیک اصلاحاتو د ړنګولو لپاره حرکت وکړ.دریامیر حبیب الله کلاکانی برای از بین بردن اصلاحات مدرن و دموکراتیک امان الله خان اقدام کرد. او قانون اساسی را لغو کرد و مالیات ها و وظایف موجود را غیر اسلامی اعلام کرد که منجر به حذف آنها شد.[1]EnglishHe abolished the constitution and declared existing taxes and duties as un-Islamic, leading to their removal.پښتوهغه اساسي قانون لغوه کړ او موجوده مالیې او دندې یې غیر اسلامي اعلان کړې، چې د دوی لرې کولو لامل کیږي.دریاو قانون اساسی را لغو کرد و مالیات ها و وظایف موجود را غیر اسلامی اعلام کرد که منجر به حذف آنها شد. در حالیکه بسیاری از مردم در ابتدا از حکومت او به امید یک دولت اسلامی تر استقبال کردند، مشکلات اقتصادی و امنیتی به زودی سبب بی ثباتی شد.[1]EnglishWhile many people initially welcomed his rule in hopes of a more Islamic administration, economic and security problems soon caused instability.پښتوپداسې حال کې چې ډیری خلکو په پیل کې د هغه د حکومت هرکلی وکړ د ډیر اسلامي ادارې په هیله، اقتصادي او امنیتي ستونزې ډیر ژر د بې ثباتۍ لامل شوې.دریدر حالیکه بسیاری از مردم در ابتدا از حکومت او به امید یک دولت اسلامی تر استقبال کردند، مشکلات اقتصادی و امنیتی به زودی سبب بی ثباتی شد. حکومت سقوی هیچ نوع به رسمیت شناختن دیپلماتیک را بدست نیاورد.[1][8]EnglishThe Saqqawist government failed to obtain any diplomatic recognition.پښتود سقاوي حکومت په دې کې پاتې راغلی چې کوم ډیپلوماټیک پیژندنه ترلاسه کړي.دریحکومت سقوی هیچ نوع به رسمیت شناختن دیپلماتیک را بدست نیاورد. در سطح بین المللی، سقوی ها با گروه جنبش بسماچی متحد شدند و به آن ها اجازه دادند در شمال افغانستان فعالیت کنند.[1][5]EnglishInternationally, the Saqqawists allied with the Basmachi Movement, allowing them to operate in northern Afghanistan.پښتوپه نړیواله کچه، سقاویانو د بسماچي غورځنګ سره اتحاد وکړ، چې دوی ته یې اجازه ورکړه چې په شمالي افغانستان کې فعالیت وکړي.دریدر سطح بین المللی، سقوی ها با گروه جنبش بسماچی متحد شدند و به آن ها اجازه دادند در شمال افغانستان فعالیت کنند. این اتحاد منجر به لغو "پیمان بی طرفی و عدم تهاجم" با اتحاد جماهیر شوروی شد.[1][5]EnglishThis alliance resulted in the revocation of the "Pact of Neutrality and Non-Aggression" with the Soviet Union.پښتود دې اتحاد په پایله کې د شوروي اتحاد سره د "غیر جانبدارۍ او نه یرغل تړون" لغوه شو.دریاین اتحاد منجر به لغو "پیمان بی طرفی و عدم تهاجم" با اتحاد جماهیر شوروی شد.
انحطاط و سقوط نظامیان
دوره سقوی ها در ۱۳ اکتبر ۱۹۲۹ به پایان رسید.[1][2]EnglishThe Saqqawist period ended on 13 October 1929.پښتود سقاویانو دوره د ۱۹۲۹ کال د اکتوبر په ۱۳ نیټه پای ته ورسیده.دریدوره سقوی ها در ۱۳ اکتبر ۱۹۲۹ به پایان رسید. بعد از یک سلسله جنگ های شدید، کلاکانی از کابل بیرون رانده شد.[1]EnglishFollowing a series of intense battles, Kalakani was ousted from Kabul.پښتود یو لړ سختو جګړو وروسته، کلکاني له کابل څخه ایستل شوی و.دریبعد از یک سلسله جنگ های شدید، کلاکانی از کابل بیرون رانده شد. نیرو های وفادار به محمد نادیر شاه شهر را تصرف کردند.[1]EnglishForces loyal to Muhammad Nadir Shah captured the city.پښتوهغه ځواکونه چې د محمد نادر شاه سره وفادار وو ښار یې ونیو.درینیرو های وفادار به محمد نادیر شاه شهر را تصرف کردند. نادیر شاه قدرت را به دست گرفت و بعداً دستور اعدام رهبران سقوی را داد، با وجود اینکه به آنها عفو وعده داده بود.[1]EnglishNadir Shah took power and subsequently ordered the execution of the Saqqawist leaders, despite having promised them amnesty.پښتونادیر شاه واک واخیست او وروسته یې د سقاویانو د مشرانو د اعدام امر وکړ، سره له دې چې دوی ته یې د عفوې ژمنه کړې وه.درینادیر شاه قدرت را به دست گرفت و بعداً دستور اعدام رهبران سقوی را داد، با وجود اینکه به آنها عفو وعده داده بود. آخرین قلعه سقوی ها در سال هرات در سال ۱۹۳۱ به دست حکومت سقوط کرد و فعالیت این گروه پایان یافت.[1][9]EnglishThe last Saqqawist stronghold in Herat fell to the government in 1931, ending the group's activity.پښتوپه هرات کې د سقاویانو وروستی مرکز په ۱۹۳۱ کال کې د حکومت لاس ته ورغلی و، چې د دې ډلې فعالیت یې پای ته ورساوه.دریآخرین قلعه سقوی ها در سال هرات در سال ۱۹۳۱ به دست حکومت سقوط کرد و فعالیت این گروه پایان یافت.
منابع
- سقاویها - ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
- Saqqawists - Wikipedia
- سقاویان - ويکيپېډيا
- هشتادمين سالروز پادشاهی حبيب الله کلکانی - BBC News فارسی
- خبرگزاری شیعیان افغانستان | Afghanistan - Shia News Agency
- سقوی دوم / سمسور افغان؛ مترجم خلیل الله وداد...: Internet Archive
- زوال غازی امان الله خان | ترجمه:عبدالباري جهاني - تاند
- Afghan rebel flags
- حبیبالله کلکانی - ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
- Afghanistan’s long struggle with reforms and conservativism - Frontline