تاریخ
سابقه تاریخی افغانستان — سلسله‌ها و امپراتوری‌هایی که بر این سرزمین حکومت کردند، جنگ‌هایی که بر سر آن درگرفت، و ساخت دولت مدرن.
- کودتای افغان در سال ۱۹۱۹کودتا توسط امان الله خان علیه عمویش، پادشاه نصرالله خان.
- قانون اساسی افغانستان در سال ۱۹۶۴قانون علی پادشاهی افغانستان از سال ۱۹۶۴ تا ۱۹۷۳ بود.
- Achaemenid Empireاولین امپراطوری بزرگ فارس، که یک قلمرو وسیع از جمله بخش اعظم افغانستان باستان را اداره می کرد.
- توافق برای آوردن صلح به افغانستانیک معاهده دیپلماتیک ۲۰۲۰ بین ایالات متحده و طالبان با هدف پایان دادن به جنگ در افغانستان.
- جنگ داخلی افغانستان (۱۹۲۸ تا ۱۹۲۹)یک درگیری داخلی بین شورشیان سقوی و پادشاهی افغانستان.
- اتحادیه روزنامه نگاران مستقل افغاناولین اتحادیه صنفی جامع و جامع برای روزنامه نگاران در افغانستان.
- ژورنالیزم افغانتکامل رسانه های خبری در افغانستان از اولین روزنامه ها در قرن نوزدهم تا گزارش های مستقل معاصر.
- کمیته مصونیت روزنامه نگاران افغانیک سازمان غیر انتفاعی مستقل که در سال ۲۰۰۹ برای حفاظت از آزادی مطبوعات و امنیت روزنامه نگاران در افغانستان تاسیس شد.
- مجاهدین افغانجنگجویان چریکی اسلامی که با حاکمیت شوروی و کمونیست در افغانستان مخالفت می کردند.
- بحران پناهندگان افغانیک مهاجرت بشردوستانه چندین دهه افغان ها که به دلیل درگیری های مداوم، بی ثباتی سیاسی و سقوط اقتصادی ایجاد شده است.
- جنگ های افغان-سیکهیک سلسله درگیری های نظامی بین امپراطوری افغانستان و امپراطوری سیک برای تسلط بر منطقه پنجاب از سال ۱۷۴۸ تا ۱۸۳۷.
- جنگ افغانستان (۱۹۷۸ تا ۱۹۹۲)درگیری داخلی بین چریکی های ضد کمونیست و دولت کمونیست
- افغانستان در جنگ جهانی اولنقش افغانستان به عنوان یک قدرت بی طرف و تاثیر جنگ بزرگ بر مدرن سازی آن.
- روابط بین افغانستان و پاکستانتاریخ پیچیده دیپلماتیک، امنیتی و قومی بین افغانستان و پاکستان، که توسط اختلافات مرزی و میراث مشترک پشتون شکل گرفته است.
- سلسله افشاریک سلسله ایرانی قرن ۱۸م که توسط نادر شاه تاسیس شد و بر امپراطوری گسترده ای از جمله بخش هایی از افغانستان امروزی حکمرانی می کرد
- Al-Qaedaیک سازمان جهانی شبه نظامی اسلامی که در جریان جهاد افغان تاسیس شد
- Al-Qaeda Training Campsتاسیسات نظامی تاسیس شده توسط القاعده در سراسر افغانستان به منظور آموزش استخدام های جهادی جهانی.
- روابط بریتانیایی-افغانیتاریخ پیچیده تعاملات دیپلماتیک، اقتصادی و نظامی بین بریتانیا و افغانستان.
- معاهده انگلستان-افغانستان سال ۱۹۱۹یک معاهده صلح در سال ۱۹۱۹ امضا شد که جنگ سوم اینگلو-افغان را پایان داد و حق افغانستان را برای سیاست خارجی مستقل تضمین کرد.
- قطعنامه های بانویک بیانیه سیاسی در سال ۱۹۴۷ توسط قبیله های پشتون که خواستار یک پشتونستان مستقل بودند.
- سلسله بارکزیخانه حاکم افغانستان از اوایل قرن ۱۹ تا سال ۱۹۷۳.
- جنبش بسماچییک شورش به رهبری مسلمانان علیه حاکمیت شوروی در آسیای مرکزی در دهه ۱۹۲۰.
- جنگ اتوک (۱۸۱۳)اولین پیروزی مهم سیک ها بر امپراطوری دورانی.
- نبرد گانداماکموقعیت نهایی نیروهای بریتانیایی در جریان عقب نشینی فاجعه بار در سال ۱۸۴۲ از کابل.
- نبرد جلال آباد (۱۸۴۲)یک محاصره و نبرد مهم در جریان جنگ اول اینگلو-افغانی که شامل عقب نشینی بریتانیایی ها از کابل بود.
- نبرد جمروددر سال ۱۸۳۷ درگیری نظامی بین افغانی ها و سکھ ها بر سر کنترول گذرگاه خیبر.
- جنگ قندهار (۱۸۸۰)راهپیمایی رابرتز از کابل و آخرین نبرد جنگ دوم اینگلو-افغانستان
- نبرد قندهار (۲۰۲۱)حمله طالبان و تسخیر شهر در اوت ۲۰۲۱
- نبرد مایوندپیروزی ایوب خان بر تیپ بوروز بدترین شکست ساحوی بریتانیا در افغانستان
- جنگ ملتان (۱۸۱۸)کمپین نهایی سیک ها علیه ملتان که منجر به شکست نیرو های دورانی و ضمیمه شدن شهر توسط امپراطوری سیک ها شد.
- نبرد ناوشرا (۱۶۷۴)یک درگیری بزرگ بین نیروهای قبیله ای افغان و امپراطوری مغول.
- نبرد ناوشرا (۱۸۲۳)یک پیروزی قاطع توسط امپراطوری سیک بر نیروهای قبیله ای افغان در دره پشاور.
- نبرد پیوار کوتلاولین پیروزی رابرتز در جنگ دوم اینگلو-افغانی، دسامبر ۱۸۷۸
- نبرد پیر سباقیک تعامل نظامی مهم بین امپراطوری سیک و قبایل پختون در ۱۸۲۳ بود.
- شرکت هند شرقی بریتانیایییک شرکت سهامی بریتانیایی که به عنوان یک قدرت امپریالیستی در جنوب آسیا عمل کرد و بر تاریخ اولیه افغانستان تاثیر گذاشت.
- ارتش هندی های بریتانیایینیروی نظامی اصلی راج بریتانیایی که مسئول دفاع از هند بریتانیایی و دخالت آن در درگیری های افغان بود.
- British Rajدوره حاکمیت تاج بریتانیا بر شبه قاره هند از سال ۱۸۵۸ تا ۱۹۴۷.
- اقامتگاه بریتانیایی ها در کابلنمایندگی دیپلماتیک و مرکز نفوذ بریتانیایی در کابل در قرن ۱۹
- بودیسم در افغانستانحضور تاریخی، گسترش و میراث هنری مکتب بودایی در افغانستان از دوران باستان تا عصر اسلام.
- CAREC Transport Corridorیک شبکه منطقه ای از زیرساخت های حمل و نقل که آسیای مرکزی، آسیای جنوبی و آسیای شرقی را به هم متصل می کند.
- ولسوالی های تسلیم شده پیمان گانداماکاراضی مرزی که پس از معاهده ۱۸۷۹ از کنترول افغان ها به کنترول بریتانیایی ها منتقل شد.
- قانون مدنی افغانستانچارچوب قانونی اصلی برای حقوق خصوصی و روابط مدنی در افغانستان.
- تسخیر قندهار (۱۸۵۵)کمپین نظامی ۱۸۵۵ توسط دوست محمد که منجر به ضمیمه شدن امارت قندهار به امارت افغانستان شد.
- قانون اساسی افغانستان (۲۰۰۴)قانون علی جمهوری اسلامی افغانستان، که این کشور را از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۲۱ اداره می کرد.
- دارول اولوم دیوبندیک سمینار برجسته اسلامی در هند که مکتب فکری دیوبندی آن عمیقاً بر زندگی مذهبی و سیاسی در افغانستان تاثیر می گذارد.
- جمهوری دموکراتیک افغانستاندولت به رهبری جناح چپ که توسط PDPA در سال ۱۹۷۸ تاسیس شد.
- اسلام دیوبندییک جنبش احیای اسلامی سنی است که به عنوان اساس ایدئولوژیک اصلی طالبان عمل می کند.
- امپراطوری دورانیامپراطوری افغان که توسط احمد شاه دورانی در سال ۱۷۴۷ تاسیس شد، بخش هایی از آسیای مرکزی و فلات ایران را در بر می گرفت.
- کمپانی هند شرقییک شرکت سهامی بریتانیایی که در قرن ۱۹ به عنوان یک نیروی امپریالیستی اصلی در افغانستان عمل می کرد.
- امارت افغانستان (۱۸۲۳ تا ۱۹۲۶)دولت سلطنتی افغانستان در طول قرن ۱۹ و اوایل قرن ۲۰.
- امارت افغانستان (۱۹۲۹)یک دولت کوتاه مدت که توسط جنبش سقوی در سال ۱۹۲۹ تاسیس شد.
- امارت بخارایک دولت آسیای مرکزی که توسط سلسله منگیت از ۱۷۸۵ تا ۱۹۲۰ اداره می شد.
- سیاست های قومی در افغانستانتاثیر تاریخی و معاصر هویت قومی بر حکومت، بسیج سیاسی، و سازمان اجتماعی.
- جنگ نخست بین انگلستان و افغانستانیک درگیری (۱۸۳۸ تا ۱۸۴۲) بین شرکت هند شرقی بریتانیایی و امارت افغانستان در مورد نفوذ منطقه ای.
- اولین مداخله شوروی در افغانستان (۱۹۲۹)یک عملیات نظامی ارتش سرخ با هدف حمایت از پادشاه امان الله خان علیه شورشیان داخلی.
- آپارتاید جنسیتی در افغانستانجداسازی سیستماتیک و نهادینه شده زنان و دختران از زندگی عامه تحت حکومت طالبان.
- The Great Gameرقابت ژئوپلیتیک قرن ۱۹ بین امپراطوری های بریتانیایی و روسی برای تسلط بر آسیای مرکزی و افغانستان.
- پادشاهی یونان بکتریایک پادشاهی یونانی هلنیستیک واقع در آسیای مرکزی و افغانستان از حدود ۲۵۶ قبل از میلاد تا ۱۲۰ قبل از میلاد.
- شبکه حقانییک شبکه شبه نظامی پشتون و متحد برجسته طالبان است.
- نسل کشی هزاره هاقتل عام، بردگی و جابجایی اجباری هزاره ها در اواخر قرن ۱۹م.
- شورش های هزاره ها (۱۸۸۸ تا ۱۸۹۳)سلسله ای از شورش های مردم هزاره علیه حاکمیت متمرکز امیر عبدالرحمن خان.
- تمدن هلمندیک تمدن عصر برنز که در دره رودخانه هلمند از ۳۳۰۰ تا ۲۳۵۰ قبل از میلاد شکوفا شد.
- حزب اسلامی گلبدینیک حزب سیاسی برجسته اسلامی و سازمان شبه نظامی سابق در افغانستان.
- حزب وحدتیک حزب سیاسی شیعه و سازمان شبه نظامی در افغانستان با ریشه های مقاومت ضد شوروی.
- خط دوراندیک مرز بین المللی بین افغانستان و پاکستان که توسط یک توافقنامه ۱۸۹۳ ایجاد شده است.
- سلسله هوتکیک سلطنت افغان از پشتون های گلجی که در سال ۱۷۰۹ در قندهار تاسیس شد.
- تاریخچه افغانستانیک نمای کلی زمانی از تحولات زمین از تمدن های باستانی تا عصر مدرن.
- تمدن دره ایندوسیک تمدن باستانی عصر برنز که در دشت های سیلابی دره رودخانه ایندوس شکوفا شد.
- امارت اسلامی افغانستان (۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱)رژیم طالبان که از اواخر دهه ۱۹۹۰ تا مداخله ایالات متحده در سال ۲۰۰۱ افغانستان را اداره کرد.
- جمهوری اسلامی افغانستانجمهوری یکپارچه ریاست جمهوری افغانستان که از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۲۱ وجود داشت.
- دولت اسلامی ولایت خراسانیک شاخه منطقه ای گروه تروریستی دولت اسلامی که عمدتاً در افغانستان فعال است.
- جامعۀ اسلامییک حزب سیاسی اکثراً تاجیک و یک سازمان شبه نظامی سابق در افغانستان.
- حمله به فرودگاه کابلیک بمب گذاری انتحاری مرگبار در فرودگاه بین المللی حامد کرزی در جریان خروج ۲۰۲۱.
- جناح های خالق و پرچمدو جناح اصلی ایدئولوژیک حزب دموکراتیک مردم افغانستان (PDPA) که در دوران کمونیستی برای قدرت رقابت می کردند.
- جنبش خُدایی خیدمتگاریک جنبش مقاومت غیر خشونت آمیز پشتون علیه حکومت استعماری بریتانیایی در مرز شمال غربی.
- پادشاهی افغانستانسلطنت افغانستان که از سال ۱۹۲۶ تا ۱۹۷۳ وجود داشت.
- الماس کوه-ی-نوریک سنگ قیمتی افسانه ای با اهمیت تاریخی قابل توجهی برای امپراطوری دورانی و موضوع بحث های دیپلماتیک مدرن است.
- امپراطوری کوشانیک امپراطوری چند قومی که بکتریا و بخش هایی از هند را از قرن اول تا قرن چهارم میلادی اداره می کرد.
- تجارت لیپسولیشبکه های قدیمی تجارت مسافت های طولانی برای سنگ های قیمتی نیلی نیمه قیمتی.
- مارکسیزم-لنینیسم در افغانستاناتخاذ و توسعه ایدئولوژی مارکسیستی-لنینیستی در افغانستان در قرن بیستم
- وزارت دادگستری افغانستانادارۀ حکومتی مرکزی که مسوول اداره عدالت، تهیه قوانین و حفظ نظام حقوقی بر اساس شریعت اسلامی است.
- اصلاحات مدرن سازی امان الله خانیک سری اصلاحات اساسی اجتماعی، آموزشی و حقوقی که بین سال های ۱۹۱۹ و ۱۹۲۹ اجرا شد.
- فتوحات مغول ها در افغانستانمهاجرت های نظامی و تهاجم های نیروهای مغول به اراضی افغانستان در قرن های ۱۳ و ۱۴.
- جنگ های مغول و افغانیک سلسله درگیری بین امپراطوری مغول و قبیله ها و پادشاهی های مختلف افغان در طول قرن های ۱۶ و ۱۸.
- امپراطوری مغولیک امپراطوری مدرن اولیه در آسیای جنوبی که از اوایل قرن شانزدهم تا اواسط قرن هجدهم بر شمال هند و بخش هایی از افغانستان حکومت می کرد.
- National Resistance Frontیک سازمان و جنبش نظامی افغان که برای مخالفت با حکومت طالبان تاسیس شده است.
- نیولیتک در جنوب آسیایک سلسله پدری نئولیتیک از آسیای غربی که قبل از مهاجرت های استپ است
- ماموریت نیدرمایر هینتیگیک ماموریت دیپلماتیک آلمانی در سال ۱۹۱۵ برای تشویق استقلال افغانستان از نفوذ بریتانیایی.
- Operation Cycloneیک برنامه مخفی سازمان سیا ایالات متحده برای تسلیح و تامین مالی مجاهدین افغان در جریان جنگ شوروی-افغانستان.
- Operation Storm-333عملیات نیروهای ویژه شوروی در سال ۱۹۷۹ برای تسخیر کابل و ترور حفیظ الله امین.
- تمدن اوکسوسیک کلتور عصر برنز در منطقه بکتریا-مارجیانا که برای مراکز شهری و تجارت اش شناخته شده است.
- حادثه پانجدهیک درگیری مسلحانه در سال ۱۸۸۵ و یک بحران دیپلماتیک بین امارت افغانستان و امپراطوری روسیه در مورد واحه پنجدیه.
- استعمار پشتون ها در شمال افغانستانسکونت قبیله های پشتون در شمال افغانستان که در اواخر قرن ۱۹ آغاز شد.
- ملی گرایی پشتون هایک ایدئولوژی قومی-سیاسی متمرکز بر هویت پشتون، زبان و حفظ پشتونولی.
- مسأله پشتونستانیک جنبش ژئوپلیتیک و سیاسی که به دنبال یک دولت مستقل پشتون یا خودمختاری بیشتر در مناطق مرزی افغانستان و پاکستان است.
- پشتونیزاسیونپروسه ادغام فرهنگی یا زبانی به نفوذ و هویت پشتون ها.
- Peacock Throneتخت امپراطوری افسانه ای امپراطوری مغول که توسط نادر شاه غارت شده و گفته می شود در شمال افغانستان پنهان شده است.
- حزب دموکراتیک مردم افغانستانحزب سیاسی مارکسیستی-لنینیستی که از سال ۱۹۷۸ تا ۱۹۹۲ بر افغانستان حکومت کرد.
- آزار و شکنجه هزاره هاآزار و شکنجه های سیستماتیک قومی، مذهبی و جنسیتی مردم هزاره در افغانستان.
- امپراطوری قندهاریک ایالت جدا شده از امپراطوری دورانی که توسط برادران بارکزی دیل از سال ۱۸۱۸ تا ۱۸۵۶ اداره می شد.
- کانال کوش تپایک پروژه بزرگ آبیاری در افغانستان با پیامدهای قابل توجهی برای امنیت آبی منطقه ای در آسیای مرکزی.
- جمهوری افغانستان (۱۹۷۳ تا ۱۹۷۸)اولین جمهوری افغانستان، که توسط محمد داود خان پس از کودتای سال ۱۹۷۳ تاسیس شد.
- عقب نشینی از کابل (۱۸۴۲)عقب نشینی فاجعه بار نیروهای بریتانیایی و کمپانی هند شرقی در جریان جنگ نخست انگلیسی-افغانستان.
- انقلاب ۲۶ ساراتانکودتای نظامی ۱۹۷۳ به رهبری محمد داود خان که سلطنت را سرنگون کرد و جمهوری افغانستان را تاسیس کرد.
- ترکستان های روسییک سرزمین امپراطوری سابق روسیه در آسیای مرکزی که در سال ۱۸۶۷ به عنوان یک والیت عمومی تشکیل شد.
- سلسله سادوزایخاندان حاکم امپراطوری دورانی، که به سدوزای ها نیز معروف است، که حاکمیت افغانستان را در سال ۱۷۴۷ تاسیس کرد.
- Saffarid Dynastyیک سلسله فرهنگی فارسی که بیشتر شرق ایران و بخش هایی از افغانستان را از قرن ۹ تا ۱۰ اداره می کرد.
- سلسله سامانی هایک امپراطوری مسلمان سنی فارسی که از سال ۸۱۹ تا ۹۹۹ بر خراسان و ترانسوکسیانا حکمرانی می کرد.
- جنبش سقوی هایک جنبش شورشی به رهبری تاجیک ها و رژیم بعدی که در سال ۱۹۲۹ کنترول کابل را به دست گرفت.
- سقوی هایک گروه مسلح به رهبری حبیب الله کلکانی که در سال ۱۹۲۹ کابل را تصرف کرد و برای مدت کوتاهی امارت افغانستان را دوباره تاسیس کرد.
- امپراطوری ساسانیآخرین امپراطوری فارس قبل از اسلام، که بخش های بزرگی از افغانستان باستان را اشغال کرد.
- انقلاب ساور هاکودتای مارکسیستی اپریل ۱۹۷۸ که رئیس جمهور داود را سرنگون کرد و ده ها سال جنگ را آغاز کرد.
- جنگ دوم اینگلو-افغانستاندرگیری ۱۸۷۸ تا ۱۸۸۰ که سیاست خارجی افغانستان را برای چهار دهه شکل داد
- قانون شریعت در افغانستانسیستم حقوقی اسلامی غیرمقرر شده که زندگی اجتماعی، اخلاقی و جنایی افغانستان را اداره می کند.
- محاصره قندهار (۱۶۰۵ تا ۱۶۰۶)یک پیروزی قاطع مغول ها علیه امپراطوری صفوی ها در اوایل قرن هفدهم.
- محاصره قندهار (۱۷۳۷)محاصره و فتح لویی قندهار توسط سپاه افشارید نادر شاه علیه سلسله هوتاکی.
- محاصره اقامتگاه بریتانیایی ها در کابلیک تعامل نظامی تعیین کننده در جنگ دوم اینگلو-افغانی که منجر به قتل عام نیروهای بریتانیایی شد.
- محاصره محل اقامت کابلیک درگیری هشت روزه در سپتامبر ۱۸۷۹ که در کشتار سفیر بریتانیایی و همراهانش به پایان رسید.
- محاصره اردوگاه های شرپورنبرد دسامبر ۱۸۷۹ که در آن نیروهای بریتانیایی مهاجمین افغان را در جریان جنگ دوم اینگلو-افغانستان دفع کردند
- Sikh Empireیک قدرت منطقه ای در منطقه پنجاب که توسط مهاراجا رنجیت سینگ تاسیس شد.
- جاده ابریشمیک شبکه باستانی از مسیرهای تجاری زمینی که چین و غرب را به هم وصل می کرد و از قلب افغانستان عبور می کرد.
- سراج الاخباراولین روزنامه مدرن فارسی زبان در افغانستان، توسط محمود طرزی تاسیس شد.
- روابط شوروی-افغانستانروابط دیپلماتیک و نظامی بین اتحاد جماهیر شوروی و افغانستان از سال ۱۹۱۹ تا ۱۹۹۱
- جنگ شوروی-افغانستانیک درگیری ده ساله بین اتحاد جماهیر شوروی و مجاهدین افغان در جریان جنگ سرد.
- اجداد صحرایی در آسیای جنوبیچگونه چوپانان عصر برنز از صحرای پونتیک-کاسپی ژنتیک شبه قاره را تغییر شکل دادند
- محکمه علی افغانستانعلی ترین هیات قضایی در افغانستان، که به عنوان آخرین دادگاه استیناف عمل می کند.
- استخراج تالک در افغانستاناستخراج و صادرات تالک، یک منبع معدنی مهم و منبع درآمد اقتصادی و درگیری است.
- طالبانیک جنبش اسلامگرای محافظه کار که از دهه ۱۹۹۰ به طور متناوب افغانستان را اداره کرده است.
- سلسله تالپوریک سلسله بلوچ که از سال ۱۷۸۳ تا ۱۸۴۳ به عنوان معاون امپراطوری دورانی بر سند حکمرانی می کرد.
- جنگ سوم اینگلو-افغانستانیک درگیری کوتاه در سال ۱۹۱۹ که منجر به استقلال رسمی افغانستان از نفوذ بریتانیایی شد.
- سلسله تیموری هایک سلسله ترک و مغول که در اواخر قرن ۱۴ و ۱۵ بر افغانستان و آسیای مرکزی حکومت می کرد.
- کمپین تیرایک کمپین ارتش هندی بریتانیایی علیه قبایل پشتون (۱۸۹۷ تا ۱۸۹۸) پس از سقوط گذرگاه خیبر.
- مدیریت آب های مرزی در آسیای مرکزیحکومت پیچیده، همکاری و درگیری در مورد منابع مشترک آب بین کشورهای آسیای مرکزی و افغانستان.
- The Transformation Decade Reformsیک برنامه اصلاحات دولت ده ساله (۲۰۰۱ تا ۲۰۱۱) با هدف استقلال اقتصادی و بهبود حاکمیت.
- پیمان گانداماکتوافقنامه سال ۱۸۷۹ که مرحله اول جنگ دوم انگلیسی-افغان را به پایان می رساند
- معاهده کابل (۱۹۲۱)یک معاهده دو جانبه بین افغانستان و هند بریتانیایی برای تعریف روابط و مرزهای آن ها امضا شد.
- فتوحات ترک ها و مغول ها در افغانستانکمپین های نظامی و حکومت بعدی سلسله های مغول و ترک مغول در منطقه افغانستان در طول قرن های ۱۳ و ۱۴ میلادی.
- جنگ اورتاتاگاییک درگیری مرزی در اواسط دهه ۱۹۲۰ بین اتحاد جماهیر شوروی و امارت افغانستان در مورد جزیره اورتاگای.
- شورش در وزیرستان (۱۹۱۹ تا ۱۹۲۰)یک کمپین نظامی توسط ارتش هند بریتانیایی علیه قبیله های سرکش وزیر پس از جنگ سوم اینگلو-افغانستان.
- حقوق زن ها در افغانستانتغییر وضعیت حقوقی، اجتماعی و سیاسی زنان در افغانستان از قرن ۱۹ تا امروز.