روابط بین افغانستان و ایران

افغانستان و ایران روابط گسترده فرهنگی، تاریخی و سیاسی مشترک دارند که ریشه در هزاران سال نزدیکی و میراث مشترک دارند.^[1]^[2]EnglishAfghanistan and Iran share extensive cultural, historical, and political ties rooted in millennia of proximity and shared heritage.پښتوافغانستان او ایران پراخ کلتوري، تاریخي او سیاسي اړیکې لري چې د زرګونو کلونو نږدې والي او ګډ میراث سره تړاو لري.دریافغانستان و ایران روابط گسترده فرهنگی، تاریخی و سیاسی مشترک دارند که ریشه در هزاران سال نزدیکی و میراث مشترک دارند. به دلیل این ارتباطات عمیق، دریایی ها یکی از زبان های رسمی افغانستان است.^[2]EnglishDue to these deep-seated connections, Dari is one of the official languages of Afghanistan.پښتود دې ژورو اړیکو له امله، ډاري د افغانستان له رسمي ژبو څخه یوه ده.دریبه دلیل این ارتباطات عمیق، دریایی ها یکی از زبان های رسمی افغانستان است. بسیاری در افغانستان نیز جشن نوروز را جشن می گیرند، یک جشن بهار پیش از اسلام در ایران، و ولایت بلخ به عنوان نماینده برجسته این سنت ها عمل می کند.^[2]^[7]EnglishMany in Afghanistan also celebrate Nowruz, a pre-Islamic Iranian spring celebration, with the province of Balkh serving as a prominent representative of these traditions.پښتوپه افغانستان کې ډیری خلک د نوروز جشن جشن هم لمانځي، د اسلام څخه دمخه د ایران د پسرلي جشن، د بلخ ولایت د دې دودونو مخکښ استازي په توګه خدمت کوي.دریبسیاری در افغانستان نیز جشن نوروز را جشن می گیرند، یک جشن بهار پیش از اسلام در ایران، و ولایت بلخ به عنوان نماینده برجسته این سنت ها عمل می کند.

پیوند های تاریخی و فرهنگی

زابولستان به عنوان وطن قهرمان ایرانی رستم در نظر گرفته شده است.^[2]EnglishZabulistan was regarded as the homeland of the Iranian hero Rostam.پښتوزابلستان د ایران د اتل رستم د وطن په توګه ګڼل کیده.دریزابولستان به عنوان وطن قهرمان ایرانی رستم در نظر گرفته شده است. در دوران سلسله صفویان، بخش هایی از افغانستان مدرن تحت حکومت ایران بود.^[1]^[2]EnglishDuring the era of the Safavid dynasty, parts of modern Afghanistan were under Iranian rule.پښتود صفویانو د واکمنۍ پر مهال د افغانستان ځینې سیمې د ایران تر واک لاندې وې.دریدر دوران سلسله صفویان، بخش هایی از افغانستان مدرن تحت حکومت ایران بود. شاه اسماعیل اول امپراطوری خود را در جهت های مختلف گسترش داد و بخش های بزرگی از افغانستان معاصر را فتح کرد.^[1]^[2]EnglishShah Ismail I expanded his empire in multiple directions, conquering large portions of contemporary Afghanistan.پښتوشاه اسماعیل لومړي خپله امپراتورۍ په ګڼو لارو پراخه کړه، او د معاصر افغانستان لویې برخې یې فتح کړې.دریشاه اسماعیل اول امپراطوری خود را در جهت های مختلف گسترش داد و بخش های بزرگی از افغانستان معاصر را فتح کرد.

روابط سیاسی مدرن

یک معاهده دوستی در سال ۱۹۲۱ در زمان حکومت امان الله خان و سلسله قاجار امضا شد.^[1]^[2]EnglishA treaty of friendship was signed in 1921 during the rule of Amanullah Khan and the Qajar dynasty.پښتود دوستۍ تړون په ۱۹۲۱ کې د امان الله خان او قاجار کورنۍ د واکمنۍ په جریان کې لاسلیک شو.درییک معاهده دوستی در سال ۱۹۲۱ در زمان حکومت امان الله خان و سلسله قاجار امضا شد. روابط رسمی سیاسی رسماً در سال ۱۹۳۵ در زمان حکومت ظاهر شاه و سلسله پهلوی ایجاد شد.^[2]EnglishFormal political relations were officially established in 1935 during the reign of Zahir Shah and the Pahlavi dynasty.پښتورسمي سیاسي اړیکې په رسمي ډول په ۱۹۳۵ کې د ظاهر شاه او پهلوي کورنۍ د واکمنۍ پرمهال رامینځته شوې.دریروابط رسمی سیاسی رسماً در سال ۱۹۳۵ در زمان حکومت ظاهر شاه و سلسله پهلوی ایجاد شد. در سال ۱۳۰۰ (۱۹۲۱)، یک یادداشت تفاهم بین دو کشور برای ایجاد پایه ای برای روابط امضا شد.^[1]EnglishIn 1300 (1921), a memorandum of understanding was signed between the two countries to establish a basis for relations.پښتوپه ۱۳۰۰ (۱۹۲۱) کې، د دواړو هیوادونو ترمینځ د تفاهم یادداشت لاسلیک شو ترڅو د اړیکو لپاره اساس رامینځته کړي.دریدر سال ۱۳۰۰ (۱۹۲۱)، یک یادداشت تفاهم بین دو کشور برای ایجاد پایه ای برای روابط امضا شد. این توافق شامل مقررات برای تبادل سفیران، تاسیس یک کنسولگری در مشهد و توسعه روابط پستی و تجاری بود.^[1]EnglishThis agreement included provisions for the exchange of ambassadors, the establishment of a consulate in Mashhad, and the development of postal and trade relations.پښتوپدې تړون کې د سفیرانو تبادلې، په مشهد کې د قونسلګرۍ رامینځته کولو، او د پوسټ او سوداګرۍ اړیکو پراختیا لپاره احکام شامل وو.دریاین توافق شامل مقررات برای تبادل سفیران، تاسیس یک کنسولگری در مشهد و توسعه روابط پستی و تجاری بود. یک "معاهده دوستی و امنیت" در سال ۱۹۳۲ در کابل امضا شد که توافق های قبلی را تقویت می کرد.^[1]EnglishA "Treaty of Friendship and Security" was signed in Kabul in 1932, reinforcing previous agreements.پښتود "ملګرتیا او امنیت تړون" په کابل کې په ۱۹۳۲ کې لاسلیک شو، چې پخواني تړونونه یې پیاوړي کړل.درییک "معاهده دوستی و امنیت" در سال ۱۹۳۲ در کابل امضا شد که توافق های قبلی را تقویت می کرد.

روابط تحت تاثیر منفی انقلاب ساور ها سال ۱۹۷۸ سور و انقلاب سال ۱۹۷۹ ایران قرار گرفت.^[1]^[2]EnglishRelations were negatively impacted by the 1978 Saur Revolution and the 1979 Iranian Revolution.پښتواړیکې د ۱۹۷۸ ساور انقلاب او ۱۹۷۹ ایراني انقلاب لخوا منفي اغیزه شوې.دریروابط تحت تاثیر منفی انقلاب ساور ها سال ۱۹۷۸ سور و انقلاب سال ۱۹۷۹ ایران قرار گرفت. ایران حضور نظامی شوروی در افغانستان را در سال های جنگ افغانستان (۱۹۷۸ تا ۱۹۹۲) محکوم کرد.^[1]EnglishIran condemned the Soviet military presence in Afghanistan during the Afghan War (1978-1992).پښتوایران په افغانستان جګړه (۱۹۷۸ تر ۱۹۹۲) کال کې په افغانستان کې د شوروي پوځي حضور محکوم کړ.دریایران حضور نظامی شوروی در افغانستان را در سال های جنگ افغانستان (۱۹۷۸ تا ۱۹۹۲) محکوم کرد. در دوران داود خان، ایران علاقمندی خود را برای تامین ملی طرح اقتصادی هفت ساله افغانستان برای کمک به تنوع بخشیدن به روابط آن با جهان خارجی نشان داد.^[2]EnglishDuring the era of Daud Khan, Iran expressed interest in funding Afghanistan's seven-year economic plan to help diversify its ties with the outside world.پښتود داود خان د واکمنۍ پر مهال، ایران د افغانستان د اووه کلن اقتصادي پلان په تمویل کې لیوالتیا وښوده چې له بهرني نړۍ سره د افغانستان د اړیکو په پراخولو کې مرسته وکړي.دریدر دوران داود خان، ایران علاقمندی خود را برای تامین ملی طرح اقتصادی هفت ساله افغانستان برای کمک به تنوع بخشیدن به روابط آن با جهان خارجی نشان داد. در سال ۲۰۱۹، حکومت ایران یک قانون را تصویب کرد که به اتباع افغان یک فرصت جدید برای بدست آوردن اقامت ایران بر اساس دستاوردهای علمی یا روابط خانوادگی را فراهم می کند.^[2]EnglishIn 2019, the Iranian government passed a law providing Afghan nationals with a new opportunity to obtain Iranian residency based on scientific achievements or family ties.پښتوپه ۲۰۱۹ کال کې، د ایران حکومت یو قانون تصویب کړ چې افغان اتباعو ته یې د ساینسي لاسته راوړنو یا کورنۍ اړیکو پر بنسټ د ایران د استوګنې د ترلاسه کولو لپاره یو نوی فرصت برابر کړ.دریدر سال ۲۰۱۹، حکومت ایران یک قانون را تصویب کرد که به اتباع افغان یک فرصت جدید برای بدست آوردن اقامت ایران بر اساس دستاوردهای علمی یا روابط خانوادگی را فراهم می کند. از زمان بازگشت گروه طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، روابط بین دو کشور با وجود برخی تفاوت ها بیشتر توسعه یافته است.^[2]EnglishSince the return of the Taliban to power in 2021, relations between the two countries have further developed despite some differences.پښتوپه ۲۰۲۱ کې د طالبانو ډله واک ته د بیرته راستنیدو راهیسې، د دواړو هیوادونو ترمینځ اړیکې د ځینې توپیرونو سره سره وده کړې.دریاز زمان بازگشت گروه طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، روابط بین دو کشور با وجود برخی تفاوت ها بیشتر توسعه یافته است.

مناقشات آب

رودخانه هیرمند (رودخانه هلمند) یک منبع ثابت اختلاف بین دو کشور بوده است.^[1]^[8]^[9]EnglishThe Hirmand River (Helmand River) has been a consistent source of dispute between the two nations.پښتود هیرمانډ سیند (هلمند سیند) د دواړو هیوادونو ترمینځ د شخړې دوامداره سرچینه وه.دریرودخانه هیرمند (رودخانه هلمند) یک منبع ثابت اختلاف بین دو کشور بوده است. در سال ۱۸۷۲، یک حکم توسط جنرال گلد اسمیت در مورد تقسیم آب های رودخانه توسط هر دو ایالت پذیرفته شد.^[1]EnglishIn 1872, a ruling by General Goldsmith regarding the division of the river's waters was accepted by both states.پښتوپه ۱۸۷۲ کې، د جنرال گولډسمیت لخوا د سیند د اوبو د ویش په اړه پریکړه د دواړو ایالتونو لخوا ومنل شوه.دریدر سال ۱۸۷۲، یک حکم توسط جنرال گلد اسمیت در مورد تقسیم آب های رودخانه توسط هر دو ایالت پذیرفته شد. در سال ۱۸۸۱، سرهنگ مک ماهن دو سوم آب را به افغانستان و یک سوم را به ایران اعطا کرد.^[1]EnglishIn 1881, Colonel McMahan awarded two-thirds of the water to Afghanistan and one-third to Iran.پښتوپه ۱۸۸۱ کال کې کرنل مک مهان د افغانستان او د ایران لپاره د اوبو دوه پر دریمه برخه ورکړه.دریدر سال ۱۸۸۱، سرهنگ مک ماهن دو سوم آب را به افغانستان و یک سوم را به ایران اعطا کرد. ایران داوری مک ماهن را رد کرد و استدلال کرد که یک سوم برای نیازهای زراعتی اش کافی نیست.^[1]^[10]EnglishIran rejected the McMahan arbitration, arguing that one-third was insufficient for its agricultural needs.پښتوایران د مک مهان منځګړیتوب رد کړ، په دې دلیل چې یو پر دریمه برخه د دې د کرنیزو اړتیاو لپاره ناکافي وه.دریایران داوری مک ماهن را رد کرد و استدلال کرد که یک سوم برای نیازهای زراعتی اش کافی نیست. تقسیم آب همچنان یک بحث مستمر است.^[1]EnglishThe division of the water remains a persistent point of contention.پښتود اوبو ویش لاهم د شخړې دوامداره نقطه ده.دریتقسیم آب همچنان یک بحث مستمر است.

وابستگی متقابل اقتصادی و تجارت

عبور کالا های تاجران افغان از طریق گذرگاه مرزی شیخ ابونصر فرهی در شش ماه اول سال شمسی ۱۴۰۵ به ۸۰۵۰۰۰ تن رسید.^[3]EnglishThe transit of Afghan traders' goods through the Sheikh Abu Nasr Farahi border crossing reached 805,000 tonnes in the first six months of the solar year 1405.پښتود ۱۴۰۵ لمریز کال په لومړیو شپږو میاشتو کې د شیخ ابو نصر فراهي سرحدي پولې له لارې د افغان سوداګرو د توکو ترانزیت ۸۰۵۰۰۰ ټنو ته ورسید.دریعبور کالا های تاجران افغان از طریق گذرگاه مرزی شیخ ابونصر فرهی در شش ماه اول سال شمسی ۱۴۰۵ به ۸۰۵۰۰۰ تن رسید. بحث هایی نیز در مورد یک ارتباط راه آهن بین ایران و افغانستان از طریق ازبکستان صورت گرفته است.^[4]^[11]EnglishDiscussions have also occurred regarding a railway link between Iran and Afghanistan via Uzbekistan.پښتود ازبکستان له لارې د ایران او افغانستان ترمنځ د اورګاډي د ارتباط په اړه هم بحثونه شوي دي.دریبحث هایی نیز در مورد یک ارتباط راه آهن بین ایران و افغانستان از طریق ازبکستان صورت گرفته است.

همکاری های امنیتی و مبارزه با تروریسم

ایران خواسته های خود را در رابطه با طالبان از بین بردن زیرساخت های تروریستی و جلوگیری از استفاده از قلمرو افغانستان برای استخدام، آموزش و تامین ملی ابراز کرده است.^[5]EnglishIran has expressed demands regarding the Taliban dismantling terrorist infrastructure and preventing Afghan territory from being used for recruitment, training, and financing.پښتوایران د طالبانو ډله د تروریستي زیربنا د ړنګولو او د افغانستان د خاورې د استخدام، روزنې او تمویل د مخنیوي په اړه غوښتنې څرګندې کړې دي.دریایران خواسته های خود را در رابطه با طالبان از بین بردن زیرساخت های تروریستی و جلوگیری از استفاده از قلمرو افغانستان برای استخدام، آموزش و تامین ملی ابراز کرده است. نگرانی ها در مورد عدم امنیت مرزی و قاچاق منجر به تصمیم ایران برای ساخت یک دیوار مرزی با افغانستان شده است.^[6]^[12]EnglishConcerns over border insecurity and smuggling have led to Iran's decision to construct a border wall with Afghanistan.پښتود سرحدي ناامنیو او قاچاق په اړه اندیښنې د دې لامل شوي چې ایران د افغانستان سره د پولې دیوال جوړولو پریکړه وکړي.درینگرانی ها در مورد عدم امنیت مرزی و قاچاق منجر به تصمیم ایران برای ساخت یک دیوار مرزی با افغانستان شده است. دیوار در نظر گرفته شده است تا با خشونت های مرزی و ادعاهای ارضی که توسط طالبان مطرح شده است، مقابله کند.^[6]EnglishThe wall is intended to address cross-border violence and territorial claims posed by the Taliban.پښتودېوال د دې لپاره دی چې د طالبانو ډله لخوا رامینځته شوي سرحدي تاوتریخوالي او ځمکنۍ ادعاګانو ته ځواب ووایی.دریدیوار در نظر گرفته شده است تا با خشونت های مرزی و ادعاهای ارضی که توسط طالبان مطرح شده است، مقابله کند.

پیوند های تاریخی و فرهنگی

روابط سیاسی مدرن

مناقشات آب

وابستگی متقابل اقتصادی و تجارت

همکاری های امنیتی و مبارزه با تروریسم

منابع