زابولستان — انسیکلوپدیا افغانیکا

زابلستان یک منطقه تاریخی باستانی و قرون وسطی است که عمدتاً جنوب افغانستان و جنوب شرقی ایران را شامل می شود.^[1]^[2]EnglishZabulistan is an ancient and medieval historical region primarily encompassing southern Afghanistan and southeastern Iran.پښتوزابلستان یوه لرغونې او منځنۍ پیړۍ تاریخي سیمه ده چې په عمده توګه د افغانستان سویل او سویل ختیځ ایران پوښي.دریزابلستان یک منطقه تاریخی باستانی و قرون وسطی است که عمدتاً جنوب افغانستان و جنوب شرقی ایران را شامل می شود. این نام از نظر تاریخی با سرزمین زابل مرتبط است.^[2]^[3]^[4]EnglishThe name is historically associated with the land of Zabol.پښتونوم په تاریخي ډول د زابل له ځمکې سره تړاو لري.دریاین نام از نظر تاریخی با سرزمین زابل مرتبط است. در زمینه های مختلف تاریخی، این منطقه به عنوان یک منطقه مرزی بین خراسان و هند شناسایی شده است.^[1]^[2]EnglishIn various historical contexts, the region has been identified as a frontier zone between Khorasan and India.پښتوپه بیلابیلو تاریخي شرایطو کې، سیمه د خراسان او هند ترمینځ د سرحدي زون په توګه پیژندل شوې.دریدر زمینه های مختلف تاریخی، این منطقه به عنوان یک منطقه مرزی بین خراسان و هند شناسایی شده است.

اصطلاح شناسی و نامگذاری

اصطلاح زابلستان یک نام فارسی است که به معنای واقعی کلمه به "زمین زابل" ترجمه می شود.^[5]EnglishThe term Zabulistan is a Persian name that literally translates to "the land of Zabol".پښتود زابلستان اصطلاح یو فارسي نوم دی چې په لفظي ډول د "زابل ځمکه" ته ژباړل کیږي.دریاصطلاح زابلستان یک نام فارسی است که به معنای واقعی کلمه به "زمین زابل" ترجمه می شود. ریشه شناسی نام زابل تحت چندین نظریه است.^[5]EnglishThe etymology of the name Zabol is subject to several theories.پښتود زابل د نوم ایټیمولوژي د څو تیوریو تابع ده.دریریشه شناسی نام زابل تحت چندین نظریه است. یک پیشنهاد نشان می دهد که این کلمه ممکن است مخفف زونبیل باشد، یک لقب سلطنتی مرتبط با یک سلسله محلی.^[2]^[6]EnglishOne proposal suggests the word might be an abbreviation of Zunbil, a royal title associated with a local dynasty.پښتویو وړاندیز وړاندیز کوي چې دا کلمه ممکن د زونبل لنډیز وي، د ځایی سلسله سره تړلی شاهي لقب.درییک پیشنهاد نشان می دهد که این کلمه ممکن است مخفف زونبیل باشد، یک لقب سلطنتی مرتبط با یک سلسله محلی. در زبان سانسکریت، این منطقه به عنوان جاگودا نامیده می شد، که به معنی زعفران است.^[2]EnglishIn Sanskrit, the region was referred to as Jāguḍa, which means saffron.پښتوپه سنسکرت کې، دې سیمې ته جګودا ویل کیږي، چې معنی یې زعفران ده.دریدر زبان سانسکریت، این منطقه به عنوان جاگودا نامیده می شد، که به معنی زعفران است. بعضی از سوابق همچنان به این منطقه به عنوان "زاوولستان" یاد می کنند.^[7]^[8]EnglishSome records also refer to the region as Zavolistan.پښتوځینې ریکارډونه دغه سیمه د زاوولستان په نوم هم یادوي.دریبعضی از سوابق همچنان به این منطقه به عنوان "زاوولستان" یاد می کنند. از نظر تاریخی، این نام در کارهای مختلف ادبی و جغرافیایی به طور متناوب با سیستان استفاده شده است.^[1]^[2]^[7]EnglishHistorically, the name has been used interchangeably with Sistan in various literary and geographical works.پښتوپه تاریخي توګه، نوم په مختلف ادبي او جغرافیوي کارونو کې د سیستاني سره په متقابل ډول کارول شوی.دریاز نظر تاریخی، این نام در کارهای مختلف ادبی و جغرافیایی به طور متناوب با سیستان استفاده شده است.

مرزهای تاریخی

توضیحات مرزهای زابلستان در منابع مختلف تاریخی به طور قابل توجهی متفاوت است.^[1]^[6]^[9]EnglishDescriptions of the boundaries of Zabulistan vary significantly across different historical sources.پښتود زابلستان د سرحدونو تشریح په مختلفو تاریخي سرچینو کې د پام وړ توپیر لري.دریتوضیحات مرزهای زابلستان در منابع مختلف تاریخی به طور قابل توجهی متفاوت است. او مرزهای آن را به عنوان همسایه Vrjisthāna در شمال، Kāpiśī در شمال شرقی و Kaikānān در شرق توصیف کرد.^[2]EnglishHe described its borders as neighboring Vrjisthāna to the north, Kāpiśī to the north-east, and Kaikānān to the east.پښتوهغه د دې سرحدونه په شمال کې ورجستانا، په شمال ختیځ کې کاپیسي، او په ختیځ کې کایکانان په ګاونډ کې تشریح کړل.دریاو مرزهای آن را به عنوان همسایه Vrjisthāna در شمال، Kāpiśī در شمال شرقی و Kaikānān در شرق توصیف کرد.

سایر حساب های قرون وسطی این منطقه را از قسمت جنوبی هندوکش تا سرزمین سیستان تشریح می کنند.^[1]^[10]EnglishOther medieval accounts describe the region as extending from the southern part of the Hindu Kush to the land of Sistan.پښتونور د منځنیو پیړیو حسابونه دا سیمه د هندو کوش له سویلي برخې څخه د سیستان ځمکې ته غزیدلې تشریح کوي.دریسایر حساب های قرون وسطی این منطقه را از قسمت جنوبی هندوکش تا سرزمین سیستان تشریح می کنند. در بعضی متون، زابلستان با کابل ترکیب شده است، و برخی منابع می گویند که شامل مناطقی مانند بافو، غور و بامیان است.^[1]EnglishIn some texts, Zabulistan is conflated with Kabulistan, with some sources stating it included regions like Bafugh, Ghor, and Bamyan.پښتوپه ځینو متنونو کې، زابلستان د کابل سره یوځای شوی، ځینې سرچینې وايي چې پدې کې د بافوګ، غور، او بامیان په څیر سیمې شاملې دي.دریدر بعضی متون، زابلستان با کابل ترکیب شده است، و برخی منابع می گویند که شامل مناطقی مانند بافو، غور و بامیان است. بعضی روایت ها ادعا می کنند که این منطقه تا رودخانه ایندوس رسیده است.^[2]EnglishSome traditions claim the region reached as far as the Indus River.پښتوځینې روایتونه ادعا کوي چې دا سیمه تر سیند پورې رسېدلې ده.دریبعضی روایت ها ادعا می کنند که این منطقه تا رودخانه ایندوس رسیده است.

سلسله زونبیل

این منطقه توسط سلسله زونبیل، یک گروه با منشأ هفتالیتی، اداره می شد.^[6]EnglishThe region was ruled by the Zunbil dynasty, a group of Hephthalite origin.پښتودا سیمه د زونبیل سلسله لخوا اداره شوې وه، چې د هفټالیټ اصلي ډله وه.دریاین منطقه توسط سلسله زونبیل، یک گروه با منشأ هفتالیتی، اداره می شد. آنها از حدود ۶۸۰ میلادی تا زمان فتح صفاری ها در ۸۷۰ میلادی بر این ساحه حکومت کردند.^[6]EnglishThey governed the area from approximately 680 CE until the Saffarid conquest in 870 CE.پښتودوی د شاوخوا ۶۸۰ میلادی څخه تر ۸۷۰ میلادی پورې د صفاري فتحې پورې سیمه اداره کړه.دریآنها از حدود ۶۸۰ میلادی تا زمان فتح صفاری ها در ۸۷۰ میلادی بر این ساحه حکومت کردند. زونبیل ها اغلب توسط جغرافیدانان عرب به عنوان "پادشاهان الهند" توصیف می شوند.^[2]EnglishThe Zunbils are often described by Arab geographers as the "kings of al-Hind".پښتوزونبلز اکثرا د عرب جغرافیه پوهانو لخوا د "الهند پاچا" په توګه تشریح کیږي.دریزونبیل ها اغلب توسط جغرافیدانان عرب به عنوان "پادشاهان الهند" توصیف می شوند. آنها بر یک قلمرو حاکم بودند که عمدتاً هندی بود نه فارسی.^[2]EnglishThey ruled over a realm that was predominantly Indian rather than Persianate.پښتودوی د یوې داسې سیمې په اړه حکومت کوه چې په عمده توګه د فارس پرځای هندي وه.دریآنها بر یک قلمرو حاکم بودند که عمدتاً هندی بود نه فارسی.

دوره غزنوی ها

این منطقه در نهایت بعد از سال ۹۶۱ میلادی توسط غزنوی ها فتح و اسلامی شد.^[2]EnglishThe region was eventually conquered and Islamized by the Ghaznavids after 961 CE.پښتودغه سیمه په پای کې د ۹۶۱ عیسوي کال وروسته د غزنویانو لخوا فتح او اسلامي شوه.دریاین منطقه در نهایت بعد از سال ۹۶۱ میلادی توسط غزنوی ها فتح و اسلامی شد. در زمان حکومت غزنوی ها، غزنی به عنوان پایتخت اصلی بود.^[1]^[2]EnglishDuring the Ghaznavid rule, Ghazni served as a primary capital.پښتود غزنویانو د واکمنۍ په جریان کې، غزني د لومړني پلازمینې په توګه خدمت وکړ.دریدر زمان حکومت غزنوی ها، غزنی به عنوان پایتخت اصلی بود. سلطان محمود غزنی که مادرش از زابل بود، اغلب خود را به عنوان محمود زاوولی یاد می کرد.^[1]EnglishSultan Mahmud of Ghazni, whose mother was from Zabul, frequently referred to himself as Mahmud Zavoli.پښتوسلطان غزني محمود، چې مور یې د زابل څخه وه، په مکرر ډول ځان ته د محمود زاوولي په نوم یادوي.دریسلطان محمود غزنی که مادرش از زابل بود، اغلب خود را به عنوان محمود زاوولی یاد می کرد. او ادعا کرد که این منطقه به عنوان سرزمین وعده شده در یک خواب پس از درمان او از یک گوزن در سال بلخ و بخارا است.^[1]EnglishHe claimed the region as a promised land in a dream following his treatment of a deer in Balkh and Bukhara.پښتوهغه په بلخ او بخارا کې د یوه غزال د درملنې وروسته په یوه خوب کې سیمه د ژمنې شوې ځمکې په توګه ادعا وکړه.دریاو ادعا کرد که این منطقه به عنوان سرزمین وعده شده در یک خواب پس از درمان او از یک گوزن در سال بلخ و بخارا است.

ارتباط با ولایت مدرن زابل

استان مدرن افغان زابل نام خود را از این منطقه تاریخی گرفته است.^[2]EnglishThe modern Afghan province of Zabul derives its name from this historical region.پښتود افغانستان د زابل اوسنی ولایت د دې تاریخي سیمې څخه خپل نوم اخلي.دریاستان مدرن افغان زابل نام خود را از این منطقه تاریخی گرفته است. ولایت زابل به عنوان یک ولایت مستقل از قندهار در سال ۱۹۶۳ تاسیس شد.^[11]EnglishThe province of Zabul was established as an independent province from Kandahar in 1963.پښتود زابل ولایت په ۱۹۶۳ کال کې د کندهار څخه د خپلواک ولایت په توګه تاسیس شو.دریولایت زابل به عنوان یک ولایت مستقل از قندهار در سال ۱۹۶۳ تاسیس شد. این ولایت در جنوب افغانستان واقع شده و در جنوب با پاکستان مرزی دارد.^[12]EnglishThe province is located in the south of Afghanistan and borders Pakistan to the south.پښتودغه ولایت د افغانستان په جنوب کې موقعیت لري او په جنوب کې د پاکستان سره پوله لري.دریاین ولایت در جنوب افغانستان واقع شده و در جنوب با پاکستان مرزی دارد. این ساحه ۱۷۳۴۲ کیلومتر مربع را پوشش می دهد.^[12]EnglishIt covers an area of 17,342 square kilometers.پښتودا د ۱۷،۳۴۲ مربع کیلومتره ساحه پوښي.دریاین ساحه ۱۷۳۴۲ کیلومتر مربع را پوشش می دهد.