جنگ شوروی-افغانستان

جنگ شوروی و افغانستان (۱۹۷۹ تا ۱۹۸۹) یک درگیری مسلحانه یک دهه ای بین اتحاد شوروی و گروه های مختلف شورشی افغان بود که به طور جمعی به عنوان مجاهدین شناخته می شدند.EnglishThe Soviet-Afghan War (1979–1989) was a decade-long armed conflict between the Soviet Union and various Afghan insurgent groups, collectively known as the mujahideen.پښتود شوروي-افغانستان جګړه (۱۹۷۹ تر ۱۹۸۹) د شوروي اتحاد او د مختلفو افغان یاغیانو ډلو ترمنځ یوه لسیزه اوږده وسله واله شخړه وه، چې په ګډه د مجاهدینو په نوم پیژندل کیږي.دریجنگ شوروی و افغانستان (۱۹۷۹ تا ۱۹۸۹) یک درگیری مسلحانه یک دهه ای بین اتحاد شوروی و گروه های مختلف شورشی افغان بود که به طور جمعی به عنوان مجاهدین شناخته می شدند. این جنگ به عنوان یک درگیری داخلی محلی پس از انقلاب ساور ها سائور در سال ۱۹۷۸ آغاز شد، که در آن حزب دموکراتیک مردم افغانستان مارکسیست افغانستان (PDPA) قدرت را به دست گرفت و اصلاحات اجتماعی و زمینی رادیکال را اجرا کرد.^[1]^[2]EnglishThe war began as a localized civil conflict following the 1978 Saur Revolution, which saw the Marxist People's Democratic Party of Afghanistan (PDPA) seize power and implement radical social and land reforms.پښتوجګړه د ۱۹۷۸ ساور انقلاب څخه وروسته د ځایی کورنۍ شخړې په توګه پیل شوه، کوم چې د مارکسیست افغانستان د خلکو دیموکراتیک ګوند (PDPA) ولیدل چې واک یې ونیو او رادیکال ټولنیز او ځمکنۍ اصلاحات یې پلي کړل.دریاین جنگ به عنوان یک درگیری داخلی محلی پس از انقلاب ساور ها سائور در سال ۱۹۷۸ آغاز شد، که در آن حزب دموکراتیک مردم افغانستان مارکسیست افغانستان (PDPA) قدرت را به دست گرفت و اصلاحات اجتماعی و زمینی رادیکال را اجرا کرد. این درگیری به یک جنگ نیابتی مهم جنگ سرد تبدیل شد که شامل مداخله شدید ابرقدرت های بین المللی و بازیگران منطقه ای بود.^[3]^[4]EnglishThe conflict became a significant proxy war of the Cold War, involving heavy intervention from international superpowers and regional actors.پښتودا شخړه د سړې جګړې یوه مهمه نیابتي جګړه شوه، چې پکې د نړیوالو زبرځواکونو او سیمه ایزو لوبغاړو درنه مداخله شامله وه.دریاین درگیری به یک جنگ نیابتی مهم جنگ سرد تبدیل شد که شامل مداخله شدید ابرقدرت های بین المللی و بازیگران منطقه ای بود.

ریشه ها و مداخله شوروی

ریشه های این درگیری در اصلاحات رادیکال و "ترور سرخ" که توسط دولت کمونیست پس از انقلاب سال ۱۹۷۸ انجام شد، قرار دارد.^[1]^[2]EnglishThe roots of the conflict lay in the radical reforms and "Red Terror" perpetrated by the communist government after the 1978 revolution.پښتود شخړې ریښې د ۱۹۷۸ انقلاب وروسته د کمونیست حکومت لخوا ترسره شوي ریډیک اصلاحاتو او "ریډ ټیرر" کې دي.دریریشه های این درگیری در اصلاحات رادیکال و "ترور سرخ" که توسط دولت کمونیست پس از انقلاب سال ۱۹۷۸ انجام شد، قرار دارد. این اقدامات جوامع سنتی قبیله ای و مذهبی را از هم جدا کرد و منجر به شورش گسترده توسط گروه های مسلح مختلف شد.^[5]EnglishThese actions alienated traditional tribal and religious communities, leading to widespread rebellion by various armed groups.پښتودې کړنو دودیز قبیلوي او مذهبي ټولنې جلا کړې، چې د بیلابیلو وسله والو ډلو لخوا د پراخه بغاوت لامل شوې.دریاین اقدامات جوامع سنتی قبیله ای و مذهبی را از هم جدا کرد و منجر به شورش گسترده توسط گروه های مسلح مختلف شد. شکاف های داخلی در PDPA نیز بی ثباتی را به ویژه بین جناح های خالق و پرچم ایجاد کرد.^[5]^[11]EnglishInternal fractures within the PDPA also fueled instability, particularly between the Parcham and Khalq factions.پښتود PDPA دننه داخلي ماتې هم بې ثباتۍ ته وده ورکړه، په ځانګړي توګه د خالق او پرچم ډلې ترمینځ.دریشکاف های داخلی در PDPA نیز بی ثباتی را به ویژه بین جناح های خالق و پرچم ایجاد کرد.

در دسامبر ۱۹۷۹، اتحاد جماهیر شوروی ظاهراً مداخله کرد تا دولت نخست وزیر حافظ الله امین را سرنگون کند و یک دولت دست نشانده وفادار به مسکو را نصب کند.^[3]^[5]^[6]EnglishIn December 1979, the Soviet Union intervened ostensibly to overthrow the government of Prime Minister Hafizullah Amin and install a puppet government loyal to Moscow.پښتوپه دسمبر ۱۹۷۹ کې، شوروي اتحاد په ظاهره د لومړي وزیر حفیظ الله امین حکومت راپرځولو لپاره مداخله وکړه او د مسکو سره وفادار ګوډاګی حکومت یې نصب کړ.دریدر دسامبر ۱۹۷۹، اتحاد جماهیر شوروی ظاهراً مداخله کرد تا دولت نخست وزیر حافظ الله امین را سرنگون کند و یک دولت دست نشانده وفادار به مسکو را نصب کند. در ۲۴ دسامبر ۱۹۷۹، سربازان شوروی (به طور خاص ارتش ۴۰) به افغانستان وارد شدند و در یک کودتای کاخ کابل را تصرف کردند و رهبر حکومت حفیظ الله امین را با بابراک کارمل جایگزین کردند.^[4]^[5]^[6]EnglishOn December 24, 1979, Soviet troops (specifically the 40th Army) entered Afghanistan and seized Kabul in a palace coup, replacing the government leader Hafizullah Amin with Babrak Karmal.پښتود ۱۹۷۹ کال د دسمبر په ۲۴، شوروي ځواکونه (په ځانګړې توګه ۴۰ لښکر) افغانستان ته ننوتل او په یوه ماڼۍ کودتا کې یې کابل ونیو، د حکومت مشر حفیظ الله امین یې د بابرک کارمل سره ځای په ځای کړ.دریدر ۲۴ دسامبر ۱۹۷۹، سربازان شوروی (به طور خاص ارتش ۴۰) به افغانستان وارد شدند و در یک کودتای کاخ کابل را تصرف کردند و رهبر حکومت حفیظ الله امین را با بابراک کارمل جایگزین کردند. این حرکت توسط رهبر شوروی لئونید بریژنیف به عنوان یک مداخله ضروری برای مقابله با نفوذ غربی و حفظ ثبات منطقه ای تعریف شد.^[5]EnglishThis move was framed by Soviet leader Leonid Brezhnev as a necessary intervention to counter Western influence and maintain regional stability.پښتودا اقدام د شوروي مشر لیونید بریژنیف لخوا د لویدیځ نفوذ سره د مقابلې او سیمه ایز ثبات ساتلو لپاره د لازمي مداخلې په توګه ترتیب شوی و.دریاین حرکت توسط رهبر شوروی لئونید بریژنیف به عنوان یک مداخله ضروری برای مقابله با نفوذ غربی و حفظ ثبات منطقه ای تعریف شد.

مقاومت مجاهدین

مجاهدین به عنوان یک نیروی مقاومتی غیرمتمرکز که از گروه های مختلف اسلامی و ملی تشکیل شده بود، ظهور کردند.^[3]^[4]EnglishThe mujahideen emerged as a decentralized resistance force composed of various Islamist and nationalist groups.پښتومجاهدین د یو غیرمتمرکز مقاومت ځواک په توګه راڅرګند شول چې د بیلابیلو اسلامپالو او ملتپالو ډلو څخه جوړ شوی و.دریمجاهدین به عنوان یک نیروی مقاومتی غیرمتمرکز که از گروه های مختلف اسلامی و ملی تشکیل شده بود، ظهور کردند. آنها جنگ چریکی را در سراسر مناطق روستایی و کوهستانی کشور انجام دادند و موقعیت های شوروی و دولت را هدف قرار دادند.^[3]EnglishThey conducted guerrilla warfare across the country's rural and mountainous regions, targeting Soviet and government positions.پښتودوی د هیواد په کلیوالي او غرنۍ سیمو کې ګوریلا جګړه ترسره کړه، د شوروي او حکومتي پوستو په نښه کول.دریآنها جنگ چریکی را در سراسر مناطق روستایی و کوهستانی کشور انجام دادند و موقعیت های شوروی و دولت را هدف قرار دادند.

مقاومت حمایت نظامی، مالی و لجستیکی قابل توجهی از ایالات متحده، پاکستان، ایران، عربستان سعودی، چین و انگلستان دریافت کرد.^[3]EnglishThe resistance received substantial military, financial, and logistical support from the United States, Pakistan, Iran, Saudi Arabia, China, and the United Kingdom.پښتومقاومت د متحده ایالاتو، پاکستان، ایران، سعودي عربستان، چین او انګلستان څخه د پام وړ نظامي، مالي او لوژستیکي ملاتړ ترلاسه کړ.دریمقاومت حمایت نظامی، مالی و لجستیکی قابل توجهی از ایالات متحده، پاکستان، ایران، عربستان سعودی، چین و انگلستان دریافت کرد. در پاکستان، این گروه ها آموزش دیده و مجهز شده بودند، که یک شورش پایدار علیه نیروهای اشغالگر را تسهیل می کرد.^[3]EnglishIn Pakistan, these groups were trained and equipped, facilitating a sustained insurgency against the occupying forces.پښتوپه پاکستان کې، دا ډلې روزل شوي او تجهیز شوي، د اشغالګرو ځواکونو پروړاندې دوامداره پاڅون اسانه کوي.دریدر پاکستان، این گروه ها آموزش دیده و مجهز شده بودند، که یک شورش پایدار علیه نیروهای اشغالگر را تسهیل می کرد.

عملیات سیکلون و حمایت بین المللی

ایالات متحده یک عملیات مخفی را انجام داد که اغلب به آن Operation Cyclone گفته می شود تا به مجاهدین تسلیحات و کمک های مالی ارائه دهد.^[7]EnglishThe United States conducted a covert operation, often referred to as Operation Cyclone, to provide weapons and funding to the mujahideen.پښتومتحده ایالاتو یو پټ عملیات ترسره کړ، چې ډیری وختونه د Operation Cyclone په نوم پیژندل کیږي، ترڅو مجاهدینو ته وسلې او تمویل چمتو کړي.دریایالات متحده یک عملیات مخفی را انجام داد که اغلب به آن Operation Cyclone گفته می شود تا به مجاهدین تسلیحات و کمک های مالی ارائه دهد. این حمایت بخشی از یک تلاش گسترده بین المللی برای تضعیف نفوذ شوروی در طول جنگ سرد بود.^[3]^[7]EnglishThis support was part of a broader international effort to undermine Soviet influence during the Cold War.پښتودا ملاتړ د سړې جګړې په جریان کې د شوروي نفوذ کمولو لپاره د پراخه نړیوالې هڅې برخه وه.دریاین حمایت بخشی از یک تلاش گسترده بین المللی برای تضعیف نفوذ شوروی در طول جنگ سرد بود. ارائه تسلیحات پیشرفته، از جمله موشک های استینگر، به طور قابل توجهی بر اثربخشی حملات هوایی شوروی تأثیر گذاشت.^[3]EnglishThe provision of advanced weaponry, including Stinger missiles, significantly impacted the effectiveness of Soviet aerial engagements.پښتود سټینجر توغندیو په ګډون د پرمختللي وسلو چمتو کول، د شوروي هوایی تعاملاتو اغیزمنتوب باندې د پام وړ اغیزه وکړه.دریارائه تسلیحات پیشرفته، از جمله موشک های استینگر، به طور قابل توجهی بر اثربخشی حملات هوایی شوروی تأثیر گذاشت.

هزینه های انسانی و تلفات

جنگ منجر به یک بحران عمیق بشردوستانه و تلفات عظیم شد.EnglishThe war resulted in a profound humanitarian crisis and massive loss of life.پښتود جګړې په پایله کې یو ژور بشري بحران رامنځته شو او په پراخه کچه یې ژوند له لاسه ورکړ.دریجنگ منجر به یک بحران عمیق بشردوستانه و تلفات عظیم شد. برآورد ها نشان می دهد که بین ۵۶۲،۰۰۰ تا ۲ میلیون غیرنظامی افغان کشته شدند، که تقریباً ۶.۵٪ تا ۱۱.۵٪ از کل جمعیت افغانستان از بین رفتند.EnglishEstimates suggest that between 562,000 and 2 million Afghan civilians were killed, with nearly 6.5% to 11.5% of the total Afghan population perishing.پښتواټکلونه ښیي چې د ۵۶۲،۰۰۰ او ۲ ملیون افغان ملکي وګړو ترمنځ وژل شوي، چې د ټول افغان نفوس نږدې ۶.۵٪ څخه ۱۱.۵٪ وژل شوي.دریبرآورد ها نشان می دهد که بین ۵۶۲،۰۰۰ تا ۲ میلیون غیرنظامی افغان کشته شدند، که تقریباً ۶.۵٪ تا ۱۱.۵٪ از کل جمعیت افغانستان از بین رفتند. این درگیری همچنین باعث شد که میلیون ها افغان به عنوان پناهنده از کشور فرار کنند، عمدتاً به پاکستان و ایران همسایه.EnglishThe conflict also caused millions of Afghans to flee the country as refugees, primarily to neighboring Pakistan and Iran.پښتودغه شخړه د ملیونونو افغانانو د دې لامل هم شوه چې د کډوالو په توګه له هیواد څخه وتښتي، په عمده توګه ګاونډي پاکستان او ایران ته.دریاین درگیری همچنین باعث شد که میلیون ها افغان به عنوان پناهنده از کشور فرار کنند، عمدتاً به پاکستان و ایران همسایه.

تلفات شوروی نیز قابل توجه بود؛ در حالی که اعداد رسمی متفاوت بود، اتحاد جماهیر شوروی در نهایت حدود ۱۳۳۱۰ کشته و بیش از ۳۵۰۰۰ سرباز زخمی را تایید کرد.^[8]^[9]EnglishSoviet casualties were also significant; while official numbers varied, the Soviet Union eventually acknowledged approximately 13,310 dead and over 35,000 wounded soldiers.پښتوشوروي تلفات هم د پام وړ و؛ پداسې حال کې چې رسمي شمیرې توپیر لري، شوروي اتحاد په پای کې شاوخوا ۱۳،۳۱۰ مړه او له ۳۵،۰۰۰ څخه ډیر ټپیان عسکر ومنل.دریتلفات شوروی نیز قابل توجه بود؛ در حالی که اعداد رسمی متفاوت بود، اتحاد جماهیر شوروی در نهایت حدود ۱۳۳۱۰ کشته و بیش از ۳۵۰۰۰ سرباز زخمی را تایید کرد. این جنگ بخاطر تاکتیک های وحشیانه ای که توسط هر دو طرف به کار گرفته شده است و تأثیر مخرب آن بر جامعه و زیرساخت های افغانستان شناخته شده است.^[8]EnglishThe war is noted for its brutal tactics employed by both sides and its devastating impact on Afghan society and infrastructure.پښتودا جګړه د دواړو خواوو لخوا د وحشي تاکتیکونو او د افغانستان په ټولنه او زیربنا باندې د هغې ویجاړونکي اغیزې لپاره پیژندل شوې.دریاین جنگ بخاطر تاکتیک های وحشیانه ای که توسط هر دو طرف به کار گرفته شده است و تأثیر مخرب آن بر جامعه و زیرساخت های افغانستان شناخته شده است.

عقب نشینی شوروی و میراث آن ها

در اواسط دهه ۱۹۸۰، اتحاد جماهیر شوروی یک استراتژی خروج را برای کاهش فشار اقتصادی و سیاسی اشغال آغاز کرد.^[3]EnglishBy the mid-1980s, the Soviet Union began an exit strategy to reduce the economic and political strain of the occupation.پښتود ۱۹۸۰ لسیزې په نیمایي کې، شوروي اتحاد د اشغال اقتصادي او سیاسي فشار کمولو لپاره د وتلو ستراتیژي پیل کړه.دریدر اواسط دهه ۱۹۸۰، اتحاد جماهیر شوروی یک استراتژی خروج را برای کاهش فشار اقتصادی و سیاسی اشغال آغاز کرد. توافقنامه های ژنو در سال ۱۹۸۸ یک نقطه عطف دیپلماتیک در پروسه خروج بود.^[3]EnglishThe Geneva Accords in 1988 marked a diplomatic milestone in the withdrawal process.پښتوپه ۱۹۸۸ کې د جنیوا تړونونه د وتلو پروسې کې یو ډیپلوماټیک مرحله نښه کړه.دریتوافقنامه های ژنو در سال ۱۹۸۸ یک نقطه عطف دیپلماتیک در پروسه خروج بود. نیروهای شوروی رسماً عقب نشینی خود را تا ۱۵ فبروری ۱۹۸۹ تکمیل کردند.^[3]^[12]EnglishSoviet forces officially completed their withdrawal by February 15, 1989.پښتوشوروي ځواکونو په رسمي ډول د فبروري په ۱۵، ۱۹۸۹ کې خپل وتل بشپړ کړل.درینیروهای شوروی رسماً عقب نشینی خود را تا ۱۵ فبروری ۱۹۸۹ تکمیل کردند.

عقب نشینی نیروهای شوروی منجر به صلح فوری نشد. پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۱، دولت PDPA حمایت اصلی خود را از دست داد، که منجر به فروپاشی قدرت دولت و آغاز یک جنگ طولانی مدت جنگ داخلی افغانستان (۱۹۲۸ تا ۱۹۲۹) شد.^[10] ها ها ها^[2]