حوضه رودخانه کابل — انسیکلوپدیا افغانیکا

حوضه رودخانه کابل یک خط نجات حیاتی و محرک اقتصادی در آسیای مرکزی است.^[1]^[2]EnglishThe Kabul River basin is a vital lifeline and economic driver in Central Asia.پښتود کابل سیند حوض په مرکزي اسیا کې یو حیاتي ژوند او اقتصادي چلونکی دی.دریحوضه رودخانه کابل یک خط نجات حیاتی و محرک اقتصادی در آسیای مرکزی است.

جغرافیا و مرزهای آن ها

رودخانه کابل در کوه های هندوکش در بخش شمال شرقی ولایت میدان وردک، افغانستان سرچشمه می گیرد.^[3]EnglishThe Kabul River originates in the Hindu Kush mountains in the northeastern part of Maidan Wardak province, Afghanistan.پښتود کابل سیند د افغانستان د میدان وردک ولایت په شمال ختیځه برخه کې د هندوکش په غرونو کې سرچینه لري.دریرودخانه کابل در کوه های هندوکش در بخش شمال شرقی ولایت میدان وردک، افغانستان سرچشمه می گیرد. به طور خاص، در ساره ها Čašma در سلسله Sanglākh در ارتفاع ۱۴,۰۰۰ فوت بالای سطح دریا افزایش می یابد.^[3]^[4]EnglishSpecifically, it rises at Sar Čašma in the Sanglākh Range at an elevation of 14,000 feet above sea level.پښتوپه ځانګړي توګه، دا د سمندر له سطحې څخه ۱۴,۰۰۰، فوټ لوړوالی کې د سانګلاخ رینج کې په سار چاسما کې راپورته کیږي.دریبه طور خاص، در ساره ها Čašma در سلسله Sanglākh در ارتفاع ۱۴,۰۰۰ فوت بالای سطح دریا افزایش می یابد. این رودخانه توسط گذرگاه یونای از حوزه آب رودخانه هلمند جدا شده است.^[3]EnglishThe river is separated from the Helmand River watershed by the Unai Pass.پښتوسیند د هلمند سیند واټر شیډ څخه د اونای پاس لخوا جلا شوی.دریاین رودخانه توسط گذرگاه یونای از حوزه آب رودخانه هلمند جدا شده است. این از طریق شهر های کابل و جلال اباد جریان دارد.^[3]EnglishIt flows through the cities of Kabul and Jalalabad.پښتودا د کابل او جلال اباد ښارونو له لارې جریان لري.دریاین از طریق شهر های کابل و جلال اباد جریان دارد.

ساحۀ تخلیه آب حوضه چندین ولایت شرقی افغانستان را شامل می شود، از جمله ننگرهار، کنار، لغمان، لوگر، کاپیسا، پروان، پنجشیر و بامیان.^[3]EnglishThe basin's drainage area covers several eastern Afghan provinces, including Nangarhār, Kunar, Laghmān, Lōgar, Kāpisā, Parwān, Panjshēr, and Bāmyān.پښتود حوض د اوبو ایستلو ساحه د ختیځ افغانستان څو ولایتونه پوښي، پشمول ننګرهار، کونار، لغمان، لوګر، کاپیسا، پروان، پنجشیر، او بامیان.دریساحۀ تخلیه آب حوضه چندین ولایت شرقی افغانستان را شامل می شود، از جمله ننگرهار، کنار، لغمان، لوگر، کاپیسا، پروان، پنجشیر و بامیان. از افغانستان، رودخانه به داخل پاکستان جریان می یابد و تقریباً ۲۵ کیلومتر شمال گذرگاه مرزی تورخم وارد می شود.^[3]EnglishFrom Afghanistan, the river flows into Pakistan, entering roughly 25 kilometers north of the Torkham border crossing.پښتوله افغانستان څخه، سیند پاکستان ته جریان لري، چې د تورخم د پولې څخه شاوخوا ۲۵ کیلومتره شمال ته ننوځي.دریاز افغانستان، رودخانه به داخل پاکستان جریان می یابد و تقریباً ۲۵ کیلومتر شمال گذرگاه مرزی تورخم وارد می شود. در پاکستان، از طریق دره پشاور عبور می کند و از شهر های پشاور، چارساده و حالا شیره عبور می کند.^[3]EnglishIn Pakistan, it traverses the Peshawar Valley and passes through the cities of Peshawar, Charsadda, and Nowshera.پښتوپه پاکستان کې، دا د پېښور دره له لارې تیریږي او د پیښور، چارسدا او اوسېره ښارونو څخه تیریږي.دریدر پاکستان، از طریق دره پشاور عبور می کند و از شهر های پشاور، چارساده و حالا شیره عبور می کند. در نهایت رودخانه در نزدیکی آتوک در استان پنجاب به رودخانه ایندوس سرازیر می شود.^[3]EnglishThe river eventually empties into the Indus River near Attock in the Punjab province.پښتودغه سیند په پای کې د پنجاب په ولایت کې اټوک ته څیرمه په سندوس سیند کې ډوبېږي.دریدر نهایت رودخانه در نزدیکی آتوک در استان پنجاب به رودخانه ایندوس سرازیر می شود. این حوضه در سمت جنوبی خود توسط محدوده صفد کوه محدود شده است، که به عنوان یک تقسیم آب اصلی عمل می کند.^[5]EnglishThe basin is bounded on its southern side by the Safed Koh range, which serves as a major water divide.پښتود حوض په سویلي اړخ کې د صفید کوه سلسله لخوا محدود دی، کوم چې د لوی اوبو ویش په توګه کار کوي.دریاین حوضه در سمت جنوبی خود توسط محدوده صفد کوه محدود شده است، که به عنوان یک تقسیم آب اصلی عمل می کند.

هیدرولوژی و منابع آب

رودخانه کابل معمولاً در بیشتر اوقات سال یک جریان کوچک است.^[6]EnglishThe Kabul River is typically a small stream for much of the year.پښتود کابل سیند معمولا د کال په اوږدو کې یو کوچنی سیند دی.دریرودخانه کابل معمولاً در بیشتر اوقات سال یک جریان کوچک است. در ماه های تابستان به دلیل ذوب شدن برف در محدوده هندوکش به طور قابل توجهی افزایش می یابد.^[3]^[6]EnglishIt swells significantly during the summer months due to melting snows in the Hindu Kush range.پښتودا د دوبي په میاشتو کې د هندوکش په سلسله کې د واورې د خټکي له امله د پام وړ وده کوي.دریدر ماه های تابستان به دلیل ذوب شدن برف در محدوده هندوکش به طور قابل توجهی افزایش می یابد. متوسط تخلیه متوسط سالانه در نزدیکی حالا شیره، درست قبل از پیوستن رودخانه به سیند، ۸۰۰ m۳ / s است.^[3]^[7]EnglishThe average annual mean discharge near Nowshera, just before the river joins the Indus, is 800 m3/s.پښتواوسط کلنی اوسط تخلیه د اوسشیرې سره نږدې، د سیند د سیند سره یوځای کیدو دمخه، ۸۰۰ m۳ / s ده.دریمتوسط تخلیه متوسط سالانه در نزدیکی حالا شیره، درست قبل از پیوستن رودخانه به سیند، ۸۰۰ m۳ / s است.

چندین رودخانه به عنوان شاخه های اصلی رودخانه کابل خدمت می کنند.^[2]^[3]EnglishSeveral rivers serve as major tributaries to the Kabul River.پښتوڅو سیندونه د کابل سیند د لویو څانګو په توګه خدمت کوي.دریچندین رودخانه به عنوان شاخه های اصلی رودخانه کابل خدمت می کنند. رودخانه چترال، که به عنوان رودخانه مستوج از یخچال چیانتر در پاکستان شروع می شود، بزرگترین شاخه است.^[3]^[6]EnglishThe Chitral River, which begins as the Mastuj River from the Chiantar Glacier in Pakistan, is the largest tributary.پښتود چترال سیند، چې د ماسټوج سیند په توګه په پاکستان کې د چیانتر ګلیشیر څخه پیل کیږي، ترټولو لوی څانګه ده.دریرودخانه چترال، که به عنوان رودخانه مستوج از یخچال چیانتر در پاکستان شروع می شود، بزرگترین شاخه است. رودخانه چترال آب بیشتری نسبت به خود رودخانه کابل حمل می کند، اما این رودخانه نام "کابل" را پس از همجوشی آنها در نزدیکی جلال آباد به دلایل تاریخی و سیاسی حفظ می کند.^[3]^[6]EnglishThe Chitral River carries more water than the Kabul River itself, but the river retains the name "Kabul" after their confluence near Jalalabad for historical and political reasons.پښتود چترال سیند پخپله د کابل سیند څخه ډیرې اوبه لري، مګر سیند د تاریخي او سیاسي دلایلو له امله جلال اباد ته نږدې د دوی له ګډون وروسته د "کابل" نوم ساتي.دریرودخانه چترال آب بیشتری نسبت به خود رودخانه کابل حمل می کند، اما این رودخانه نام "کابل" را پس از همجوشی آنها در نزدیکی جلال آباد به دلایل تاریخی و سیاسی حفظ می کند. سایر شاخه های مهم شامل رودخانه های لوگر، پنجشیر، الینگر، سورخاب، بار و سوات است.^[3]^[13]EnglishOther significant tributaries include the Logar, Panjshir, Alingar, Surkhab, Bara, and Swat rivers.پښتوپه نورو مهمو څانګو کې لوګر، پنجشیر، الینګر، سورخاب، بار او سوات سیندونه شامل دي.دریسایر شاخه های مهم شامل رودخانه های لوگر، پنجشیر، الینگر، سورخاب، بار و سوات است.

مخازن و نیروگاه های آبی

چندین سد و مخزن در حوضه در طول قرن بیستم برای مدیریت آب و تولید برق ساخته شده است.^[3]EnglishSeveral dams and reservoirs have been constructed in the basin during the 20th century to manage water and generate electricity.پښتود اوبو مدیریت او د بریښنا تولید لپاره د ۲۰ پیړۍ په جریان کې په حوض کې ډیری بندونه او زیرمې جوړې شوې.دریچندین سد و مخزن در حوضه در طول قرن بیستم برای مدیریت آب و تولید برق ساخته شده است. در افغانستان، سد سوروبی در سال ۱۹۵۷ با کمک آلمان برای تامین برق آبی برای کابل ساخته شد.^[3]EnglishIn Afghanistan, the Surobi Dam was constructed in 1957 with German assistance to provide hydroelectric power for Kabul.پښتوپه افغانستان کې د سروبي بند په ۱۹۵۷ کال کې د جرمني په مرسته جوړ شو چې کابل ته د اوبو برېښنا برېښنا ورکړي.دریدر افغانستان، سد سوروبی در سال ۱۹۵۷ با کمک آلمان برای تامین برق آبی برای کابل ساخته شد. سد های ناگلو و دارونتا توسط دانشمندان شوروی در دهه ۱۹۶۰ ساخته شدند.^[3]EnglishThe Naghlu and Darunta dams were built by Soviet scientists during the 1960s.پښتوناګلو او دارونټا بندونه د شوروي ساینس پوهانو لخوا په ۱۹۶۰ لسیزه کې جوړ شوي وو.دریسد های ناگلو و دارونتا توسط دانشمندان شوروی در دهه ۱۹۶۰ ساخته شدند.

این حوضه از هفت مخزن موجود پشتیبانی می کند: جبل سراج، کارگا، ماهیپار، ناگلو، ساروبی و دارونتا، با تعداد زیادی دیگر برای آینده برنامه ریزی شده است.^[4]^[8]EnglishThe basin supports seven existing reservoirs: Jabal-Saraj, Karga, Mahipar, Naglu, Sarubi, and Darunta, with numerous others planned for the future.پښتودا حوض د اوو موجوده حوضونو ملاتړ کوي: جبل سراج، کارګا، مهیپر، ناګلو، ساروبی، او دارونتا، د راتلونکي لپاره د ګ بې شمېره شمیر نورو پلانونو سره.دریاین حوضه از هفت مخزن موجود پشتیبانی می کند: جبل سراج، کارگا، ماهیپار، ناگلو، ساروبی و دارونتا، با تعداد زیادی دیگر برای آینده برنامه ریزی شده است. در پاکستان، سد وارساک در دره پشاور واقع شده است، تقریباً ۲۰ کیلومتر شمال غربی پشاور.^[3]EnglishIn Pakistan, the Warsak Dam is located in the Peshawar Valley, approximately 20 km northwest of Peshawar.پښتوپه پاکستان کې، د وارساک بند د پیښور په دره کې موقعیت لري، د پیښور شمال لویدیز شاوخوا ۲۰ کیلومتره.دریدر پاکستان، سد وارساک در دره پشاور واقع شده است، تقریباً ۲۰ کیلومتر شمال غربی پشاور.

مدیریت آب های مرزی

مدیریت آب در حوضه رودخانه کابل یک مسئله مهم ژئوپلیتیک بین افغانستان و پاکستان است.^[9]^[14]^[15]EnglishWater management in the Kabul River basin is a significant geopolitical issue between Afghanistan and Pakistan.پښتود کابل سیند په حوض کې د اوبو مدیریت د افغانستان او پاکستان ترمنځ یوه مهمه جیو پولیټیکل مسله ده.دریمدیریت آب در حوضه رودخانه کابل یک مسئله مهم ژئوپلیتیک بین افغانستان و پاکستان است. نقش رودخانه در منطقه با اهمیت ستراتیژیک کمربند اطراف پیچیده شده است که شامل راهرو واخان، گذر خیبر و منطقه قبیله ای تحت اداره فدرال (FATA) است.^[9]EnglishThe river's role in the region is complicated by the strategic importance of the surrounding belt, which includes the Wakhan Corridor, the Khyber Pass, and the Federally Administered Tribal Area (FATA).پښتوپه سیمه کې د سیند رول د شاوخوا کمربند د ستراتیژیک اهمیت له امله پیچلی دی، چې پکې واخان دهلیز، د خیبر پاس، او د فدرالي ادارې قبایلي سیمه (FATA) شامل دي.درینقش رودخانه در منطقه با اهمیت ستراتیژیک کمربند اطراف پیچیده شده است که شامل راهرو واخان، گذر خیبر و منطقه قبیله ای تحت اداره فدرال (FATA) است.

مناقشات بین دو کشور ساحلی شامل بیش از مسائل فنی انجنیری است.^[9]EnglishThe disputes between the two riparian states involve more than technical engineering issues.پښتود دواړو ساحلي هیوادونو ترمینځ شخړې د تخنیکي انجینرۍ مسلو څخه ډیر څه لري.دریمناقشات بین دو کشور ساحلی شامل بیش از مسائل فنی انجنیری است. این درگیری ها با ابعاد گسترده تر اقتصادی، جغرافیایی، سیاسی، امنیتی و حقوقی در هم تنیده شده اند.^[9]EnglishThese conflicts are intertwined with broader economic, geographical, political, security, and legal dimensions.پښتودا شخړې د پراخو اقتصادي، جغرافیایي، سیاسي، امنیتي او قانوني اړخونو سره تړلې دي.دریاین درگیری ها با ابعاد گسترده تر اقتصادی، جغرافیایی، سیاسی، امنیتی و حقوقی در هم تنیده شده اند. از نظر تاریخی، تنها توافقنامه تقسیم آب در این رودخانه در سال ۱۹۲۱ بین دولت افغانستان و مقامات استعماری بریتانیایی بود.^[10]EnglishHistorically, the only concluded water-sharing arrangement on the river was a modest 1921 understanding between the Afghan government and British colonial authorities.پښتود تاریخي پلوه، په سیند کې د اوبو شریکولو یوازینی پای ته رسیدلی تړون د افغان حکومت او انګلیسي استعماري چارواکو ترمینځ د ۱۹۲۱ متواضع تفاهم و.دریاز نظر تاریخی، تنها توافقنامه تقسیم آب در این رودخانه در سال ۱۹۲۱ بین دولت افغانستان و مقامات استعماری بریتانیایی بود. بحث های کنونی بر روی رویکردهای همکاری و به اشتراک گذاری منافع برای مدیریت پایدار این منابع مرزی متمرکز است.^[11]EnglishCurrent discussions focus on collaborative and benefit-sharing approaches to manage these cross-border resources sustainably.پښتواوسني بحثونه د همکارۍ او ګټو شریکولو په لارو چارو تمرکز کوي ترڅو د دې پولې څخه هاخوا سرچینې په دوامداره توګه اداره کړي.دریبحث های کنونی بر روی رویکردهای همکاری و به اشتراک گذاری منافع برای مدیریت پایدار این منابع مرزی متمرکز است.

تغییرات اقلیمی و تاثیرات زیست محیطی

حوضه رودخانه کابل با فشارهای مهم زیست محیطی، از جمله خشکسالی های شدید تابستانی که از دهه ۱۹۹۰ رخ داده است، مواجه است.^[3]EnglishThe Kabul River Basin faces significant environmental pressures, including substantial summer droughts that have occurred since the 1990s.پښتود کابل سیند حوض د پام وړ چاپیریالي فشارونو سره مخ دی، پشمول د دوبي وچکالۍ چې د ۱۹۹۰ مو کلونو راهیسې پیښ شوي.دریحوضه رودخانه کابل با فشارهای مهم زیست محیطی، از جمله خشکسالی های شدید تابستانی که از دهه ۱۹۹۰ رخ داده است، مواجه است. حوضه نیز تحت تاثیر تغییرات اقلیمی است که بر بارندگی و پارامترهای دما منطقه ای تاثیر می گذارد.^[12]EnglishThe basin is also impacted by climate change, which affects regional precipitation and temperature parameters.پښتوپه حوض کې د اقلیم بدلون هم اغیزمن کیږي، کوم چې سیمه ایز باران او د تودوخې پیرامیټرې اغیزه کوي.دریحوضه نیز تحت تاثیر تغییرات اقلیمی است که بر بارندگی و پارامترهای دما منطقه ای تاثیر می گذارد. فعالیت های انسانی نیز به تخریب محیط زیست کمک کرده است؛ به عنوان مثال، فاضلاب های تصفیه نشده در نزدیکی کارخانه تصفیه فاضلاب مکرویان به رودخانه تخلیه شده است.^[3]EnglishHuman activities have also contributed to environmental degradation; for example, untreated sewage has been discharged into the river near the Makroyan Waste Water Treatment Plant.پښتود انسانانو فعالیتونه هم د چاپیریال تخریب کې مرسته کړې؛ د بیلګې په توګه، غیر درملنه شوي فاضله اوبه د مکرویان د فاضله اوبو درملنې پلانټ ته نږدې سیند ته اچول شوي.دریفعالیت های انسانی نیز به تخریب محیط زیست کمک کرده است؛ به عنوان مثال، فاضلاب های تصفیه نشده در نزدیکی کارخانه تصفیه فاضلاب مکرویان به رودخانه تخلیه شده است. این حوضه به عنوان یک خط نجات در نظر گرفته می شود، با این حال با چالش های فزاینده ای در رابطه با دسترسی به آب و تقاضای آن روبرو است.^[2]EnglishThe basin is considered a lifeline, yet it faces increasing challenges regarding water availability and demand.پښتودغه حوض د ژوندانه یوه مهمه برخه ګڼل کیږي، خو د اوبو د شتون او تقاضا په اړه له زیاتو ستونزو سره مخامخ دی.دریاین حوضه به عنوان یک خط نجات در نظر گرفته می شود، با این حال با چالش های فزاینده ای در رابطه با دسترسی به آب و تقاضای آن روبرو است.