گذرگاه خیبر

جغرافیا و موقعیت مکانی

این از طریق دامنه خیبر، که بخشی از Safēd Kōh است، عبور می کند.EnglishIt runs through the Khyber Range, which is part of the Safēd Kōh (also known as Spin Ghar or the White Mountain).پښتودا د خیبر رینج له لارې تیریږي، کوم چې د صفید کوه برخه ده.دریاین از طریق دامنه خیبر، که بخشی از Safēd Kōh است، عبور می کند. (همچنین به عنوان سپین غار یا کوه سفید شناخته می شود)^[3][4] قله گذرگاه لندی کوتل به ارتفاع ۳۳۷۳ فوت می رسد.EnglishThe summit of the pass at Landi Kotal reaches an altitude of 3,373 feet (1,028 meters).پښتو(د سپین غر یا سپین غر په نوم هم پیژندل کیږي) په لاندي کوتل کې د تېرېدو غونډه ۳۳۷۳ فوټو لوړوالی ته رسيږي.دری(همچنین به عنوان سپین غار یا کوه سفید شناخته می شود) قله گذرگاه لندی کوتل به ارتفاع ۳۳۷۳ فوت می رسد. (۱۰۲۸ متر)^[1][5]

طول کل گذرگاه تقریباً ۴۰ کیلومتر از جمرود تا لندی کوتل است.EnglishThe total length of the pass proper is approximately 40 kilometers (25 miles) from Jamrud to Landi Kotal.پښتود پاس ټول اوږدوالی له جمرود څخه لانډي کوټل ته نږدې ۴۰ کیلومتره دی.دریطول کل گذرگاه تقریباً ۴۰ کیلومتر از جمرود تا لندی کوتل است. (۲۵ مایل ها)^[1] یک بخش کوچک تر از گذرگاه ۱۳ کیلومتر به سمت غرب به شهر لویا داکا در افغانستان گسترش می یابد.EnglishA lesser section of the pass extends an additional 13 kilometers (8 miles) westwards to the town of Lōya Daka in Afghanistan.پښتو(په ۲۵ مایلونو کې) د پاس یوه کوچنۍ برخه په لویدیځ کې د افغانستان د لویا ډاکا ښار ته ۱۳ کیلومتره نوره غزیدلې ده.دری(۲۵ مایل ها) یک بخش کوچک تر از گذرگاه ۱۳ کیلومتر به سمت غرب به شهر لویا داکا در افغانستان گسترش می یابد. (۸ مایل ها)^[1] این گذرگاه در کادام نزدیک جمرود شروع می شود که ۱۸ کیلومتر غرب پشاور است.EnglishThe pass starts at Kadam near Jamrud, which is 18 kilometers (11 miles) west of Peshawar.پښتو(۸ مایلونه) پاس د جمرود سره نږدې په کډم کې پیل کیږي، کوم چې د پیښور لویدیز ته ۱۸ کیلومتره لرې دی.دری(۸ مایل ها) این گذرگاه در کادام نزدیک جمرود شروع می شود که ۱۸ کیلومتر غرب پشاور است. (۱۱ مایل ها)^[1] از قله در لاندی کوتل، گذرگاه ۴۶۰ متر (۱,۵۱۰ فوت) به دره پشاور در جمرود پایین می آید.^[1]EnglishFrom the summit at Landi Kotal, the pass descends 460 meters (1,510 feet) into the Peshawar Valley at Jamrud.پښتو(١١ ميله لرې) د لانډي کوټال له غونډې څخه، پاس په جمرود کې پېښور دره ته ۴۶۰ متره (۱،۵۱۰ فوټ) ښکته ځي.دری(۱۱ مایل ها) از قله در لاندی کوتل، گذرگاه ۴۶۰ متر (۱,۵۱۰ فوت) به دره پشاور در جمرود پایین می آید. جمرود تقریباً ۳۰ کیلومتر از مرز افغانستان واقع شده است.EnglishJamrud is located approximately 30 kilometers (19 miles) from the Afghan border.پښتوجمرود د افغانستان له پولې څخه شاوخوا ۳۰ کیلومتره لیرې پروت دی.دریجمرود تقریباً ۳۰ کیلومتر از مرز افغانستان واقع شده است. (۱۹ مایل ها)^[1]

از نظر جمعیتی، قبایل شالمانی و ملاگوری در شمال گذرگاه واقع شده اند.^[1]EnglishDemographically, the Shalmani and Mullagori tribes are located to the north of the pass.پښتوپه ډیموګرافیک ډول، د شلمني او ملاګوري قبیلې د پاس په شمال کې موقعیت لري.دریاز نظر جمعیتی، قبایل شالمانی و ملاگوری در شمال گذرگاه واقع شده اند. افریدی تیره ها در جنوب واقع شده است.^[1]EnglishThe Afridi Tirah lies to the south.پښتود افريدي تيره په جنوب کې پروت دی.دریافریدی تیره ها در جنوب واقع شده است. از نظر تاریخی، ساکنان دهکده های داخل گذرگاه عمدتا اعضای قبیله های افریدی بوده اند.^[1][6]EnglishHistorically, the inhabitants of the villages within the pass have been primarily members of the Afridi clans.پښتود تاریخي پلوه، د پاس په اوږدو کې د کلیو اوسیدونکي په عمده توګه د افريدي توکمونو غړي دي.دریاز نظر تاریخی، ساکنان دهکده های داخل گذرگاه عمدتا اعضای قبیله های افریدی بوده اند.

اهمیت تاریخی اش

گذرگاه خیبر از زمان های قدیم یک مسیر تجاری مهم بین آسیای مرکزی و شبه قاره هند بوده است.^[1]EnglishThe Khyber Pass has been a vital trade route between Central Asia and the Indian subcontinent since antiquity.پښتود خیبر پاس له پخوانیو وختونو راهیسې د مرکزي آسیا او هند تر مینځ د سوداګرۍ حیاتي لاره وه.دریگذرگاه خیبر از زمان های قدیم یک مسیر تجاری مهم بین آسیای مرکزی و شبه قاره هند بوده است. این یک جزء مهم از Silk Road باستانی بود.^[1]EnglishIt was a significant component of the ancient Silk Road.پښتودا د لرغوني Silk Road یوه مهمه برخه وه.دریاین یک جزء مهم از Silk Road باستانی بود. قبل از عصر کوشان، این گذرگاه به عنوان یک مسیر تجاری به طور گسترده مورد استفاده قرار نمی گرفت.^[1]EnglishBefore the Kushan era, the pass was not widely used as a trade route.پښتود کوشان دورې دمخه، پاس په پراخه کچه د سوداګرۍ لارې په توګه نه و کارول شوی.دریقبل از عصر کوشان، این گذرگاه به عنوان یک مسیر تجاری به طور گسترده مورد استفاده قرار نمی گرفت.

اهمیت نظامی اش

این گذرگاه به عنوان یک نقطه خنک کننده نظامی استراتژیک برای دولت های مختلف که آن را کنترل می کردند، عمل کرده است.^[1]EnglishThe pass has functioned as a strategic military choke point for various states that controlled it.پښتوپاس د مختلف دولتونو لپاره د ستراتیژیک نظامي خنډ نقطه په توګه کار کړی چې دا یې کنټرولوي.دریاین گذرگاه به عنوان یک نقطه خنک کننده نظامی استراتژیک برای دولت های مختلف که آن را کنترل می کردند، عمل کرده است. توسط امپراطوری های متعدد برای حمله به شبه قاره هند از جمله اخمنی ها و ساسانی ها استفاده شده است.^[1]EnglishIt has been used by numerous empires to invade the Indian subcontinent, including the Achaemenids and Sassanids.پښتودا د هند برصغیر د یرغل لپاره د ډیری امپراتوریو لخوا کارول شوی، پشمول د اچیمینیډز او ساسانیډز.دریتوسط امپراطوری های متعدد برای حمله به شبه قاره هند از جمله اخمنی ها و ساسانی ها استفاده شده است. حمله های تاریخی از طریق گذرگاه شامل حمله های داریوش اول، اردشیر اول، شاپور اول و انوشیروان است.^[1]EnglishHistorical invasions through the pass include those of Darius I, Ardashir I, Shapur I, and Anushirvan.پښتود تیریدو له لارې تاریخي یرغلونو کې د داريوس I، ارډاشیر I، شاپور I، او انوشیروان شامل دي.دریحمله های تاریخی از طریق گذرگاه شامل حمله های داریوش اول، اردشیر اول، شاپور اول و انوشیروان است.

مهاجمان گمنام از آسیای مرکزی، مانند ساکا، یویجی و هون های سفید، نیز از این گذرگاه عبور کردند.^[1]EnglishNomadic invaders from Central Asia, such as the Saka, Yuezhi, and White Huns, also traversed the pass.پښتود منځنۍ اسیا څخه کوچیانو یرغلګرو، لکه ساکا، یویشي، او سپین هونز، هم د پاس څخه تیر شوي.دریمهاجمان گمنام از آسیای مرکزی، مانند ساکا، یویجی و هون های سفید، نیز از این گذرگاه عبور کردند. منگول ها از جمله دووا، کوتلوخ خواجه و کبک از این مسیر برای مقاصد نظامی استفاده می کردند.^[1]EnglishMongols, including Duwa, Qutlugh Khwaja, and Kebek, utilized the route for military purposes.پښتود دووا، قطلوګ خواجه، او کبک په ګډون منګولیانو، دا لاره د نظامي اهدافو لپاره کارولې.دریمنگول ها از جمله دووا، کوتلوخ خواجه و کبک از این مسیر برای مقاصد نظامی استفاده می کردند.

تجارت و حمل و نقل

توسعه زیرساخت های مدرن در سال ۱۸۷۹ با ساخت یک جاده از طریق گذرگاه آغاز شد.^[2]EnglishModern infrastructure development began in 1879 with the construction of a road through the pass.پښتود عصري زیربنا پراختیا په ۱۸۷۹ کې د پاس له لارې د سړک جوړولو سره پیل شوه.دریتوسعه زیرساخت های مدرن در سال ۱۸۷۹ با ساخت یک جاده از طریق گذرگاه آغاز شد. یک راه آهن در سال ۱۹۲۵ ساخته شد، پروژه ای که به ۳۴ تونل و ۹۲ پل با هزینه بیش از ۲ میلیون پوند نیاز داشت.^[2]EnglishA railway was constructed in 1925, a project that required 34 tunnels and 92 bridges at a cost of over 2 million pounds sterling.پښتوپه ۱۹۲۵ کې د اورګاډي پټلۍ جوړه شوه، یوه پروژه چې ۳۴ تونلونه او ۹۲ پلونه یې د ۲ ملیون پونډو څخه ډیر لګښت ته اړتیا درلوده.درییک راه آهن در سال ۱۹۲۵ ساخته شد، پروژه ای که به ۳۴ تونل و ۹۲ پل با هزینه بیش از ۲ میلیون پوند نیاز داشت. این گذرگاه در حال حاضر توسط بزرگراه ملی ن- ن- ن- ن- ن-۵ عبور می کند.^[1]EnglishThe pass is currently traversed by the N-5 National Highway.پښتوپاس اوس مهال د په...۵ ملي لویې لارې له لارې تیریږي.دریاین گذرگاه در حال حاضر توسط بزرگراه ملی ن- ن- ن- ن- ن-۵ عبور می کند.

منابع

1. Khyber Pass - Wikipedia
2. Khyber ataka - Wikipedia, entziklopedia askea.
3. KHYBER PASS - Encyclopaedia Iranica
4. KHYBER PASS - Encyclopaedia Iranica
5. Khyber Pass | History | Research Starters | EBSCOhost
6. Afrīdī | Pashtun Tribe, Tribal Clans, Afghanistan | Britannica
7. Khyber Pass | Map, Mountain Range, & Facts | Britannica