آسیای مرکزی شوروی

تقسیم بندی های اداری

مرزهای اداری آسیای مرکزی شوروی قبل از ایجاد مرزهای فعلی در دهه های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ تغییرات قابل توجهی را تجربه کرد.^[1]EnglishThe administrative boundaries of Soviet Central Asia underwent significant changes before the current borders were established in the 1920s and 1930s.پښتود شوروي مرکزي آسیا اداري سرحدونه د ۱۹۲۰ او ۱۹۳۰ لسیزو کې د اوسني سرحدونو رامینځته کیدو دمخه د پام وړ بدلونونو څخه تیریږي.دریمرزهای اداری آسیای مرکزی شوروی قبل از ایجاد مرزهای فعلی در دهه های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ تغییرات قابل توجهی را تجربه کرد. این قلمرو در ابتدا به عنوان جمهوری سوسیالیست شوروی خودمختار ترکستان سازماندهی شد.^[1]EnglishThe territory was initially organized as the Turkestan Autonomous Soviet Socialist Republic.پښتودا سیمه په پیل کې د ترکستان خپلواکه شوروي سوسیالیست جمهوریت په توګه تنظیم شوې وه.دریاین قلمرو در ابتدا به عنوان جمهوری سوسیالیست شوروی خودمختار ترکستان سازماندهی شد.

در سال ۱۹۲۴، جمهوری سوسیالیست شوروی خود مختار ترکستان به چندین واحد متمایز تقسیم شد.^[1]EnglishIn 1924, the Turkestan Autonomous Soviet Socialist Republic was split into several distinct units.پښتوپه ۱۹۲۴ کې، د ترکستان خپلواکه شوروي سوسیالیست جمهوریت په څو جلا واحدونو ویشل شوی و.دریدر سال ۱۹۲۴، جمهوری سوسیالیست شوروی خود مختار ترکستان به چندین واحد متمایز تقسیم شد. این ها شامل ولایت خودمختار کاراکالپاک، ولایت خودمختار کاراکیرگیز، جمهوری مستقل تاجیکستان، جمهوری مستقل ترکمنستان و جمهوری مستقل ازبکستان بودند.^[1]EnglishThese included the Karakalpak Autonomous Oblast, the Kara-Kirghiz Autonomous Oblast, the Tajik ASSR, the Turkmen SSR, and the Uzbek SSR.پښتوپدې کې د کاراکالپاک خپلواکه اوبلاست، د کارا - قرغیز خپلواکه اوبلاست، د تاجک ASSR، د ترکمن SSR، او د ازبک SSR شامل دي.دریاین ها شامل ولایت خودمختار کاراکالپاک، ولایت خودمختار کاراکیرگیز، جمهوری مستقل تاجیکستان، جمهوری مستقل ترکمنستان و جمهوری مستقل ازبکستان بودند. جمهوری شوروی خلق بخارا در سال ۱۹۲۰ اعلام شد.^[1]EnglishThe Bukharan People's Soviet Republic was proclaimed in 1920.پښتود بخارا د خلکو شوروي جمهوریت په ۱۹۲۰ کې اعلان شو.دریجمهوری شوروی خلق بخارا در سال ۱۹۲۰ اعلام شد. میر بخارا بعد از اینکه ارتش سرخ در سال ۱۹۲۰ قلعه شهر را ویران کرد، مجبور شد به دوشانبه و در نهایت به کابل فرار کند.^[1]EnglishThe Emir of Bukhara was forced to flee to Dushanbe and eventually to Kabul after the Red Army destroyed the city's citadel in 1920.پښتود بخارا امیر اړ شو چې دوشانبي ته وتښتي او په پای کې په کابل کې وروسته له هغه چې سور اردو په ۱۹۲۰ کې د ښار ښارګوټی ویجاړ کړ.دریمیر بخارا بعد از اینکه ارتش سرخ در سال ۱۹۲۰ قلعه شهر را ویران کرد، مجبور شد به دوشانبه و در نهایت به کابل فرار کند. تا سال ۱۹۲۲، بیشتر سرزمین های جمهوری بخارا تحت کنترول شورشیان بسماچی بود.^[1]EnglishBy 1922, most of the territory of the Bukharan Republic was controlled by the Basmachi rebels.پښتوپه ۱۹۲۲ کې، د بخارا جمهوریت ډیری سیمې د بسماچي یاغیانو لخوا کنټرول شوې وې.دریتا سال ۱۹۲۲، بیشتر سرزمین های جمهوری بخارا تحت کنترول شورشیان بسماچی بود.

جغرافیا و آب و هوا

آسیای مرکزی در قاره اوراسیا واقع شده است.^[2][6]EnglishCentral Asia is located in the Eurasian continent.پښتومرکزي اسیا د یوریشیا په براعظم کې موقعیت لري.دریآسیای مرکزی در قاره اوراسیا واقع شده است. این منطقه به سمت غرب توسط دریای خزر محدود شده است.^[2]EnglishThe region is bounded by the Caspian Sea to the west.پښتودا سیمه په لویدیځ کې د کاسپین بحیرې لخوا محدوده ده.دریاین منطقه به سمت غرب توسط دریای خزر محدود شده است. این به چین و منگولیا در شرق گسترش یافته است.^[2]EnglishIt extends to China and Mongolia in the east.پښتودا په ختیځ کې چین او منګولیا ته غزیدلی دی.دریاین به چین و منگولیا در شرق گسترش یافته است. در جنوب، این منطقه با افغانستان و ایران سرحد دارد.^[2]EnglishTo the south, the region borders Afghanistan and Iran.پښتوپه جنوب کې، دا سیمه د افغانستان او ایران سره پوله لري.دریدر جنوب، این منطقه با افغانستان و ایران سرحد دارد. در شمال، با روسیه سرحد دارد.^[2]EnglishTo the north, it borders Russia.پښتوپه شمال کې، دا د روسیې سره پوله لري.دریدر شمال، با روسیه سرحد دارد.

این منطقه از نظر تاریخی در نزدیکی مسیرهای تجاری جاده ابریشم واقع شده است.^[2]EnglishThe region is historically situated near the Silk Road trade routes.پښتوسیمه په تاریخي ډول د د ورېښمو لاره سوداګریزو لارو ته نږدې موقعیت لري.دریاین منطقه از نظر تاریخی در نزدیکی مسیرهای تجاری جاده ابریشم واقع شده است. این مسیرها به عنوان مسیرهای حرکت مردم، کالا و ایده ها بین اروپا و شرق دور خدمت می کردند.^[2][7]EnglishThese routes served as paths for the movement of people, goods, and ideas between Europe and the Far East.پښتودا لارې د اروپا او لیرې ختیځ ترمنځ د خلکو، توکو او نظرونو د تګ راتګ لپاره د لارو په توګه کار کوي.دریاین مسیرها به عنوان مسیرهای حرکت مردم، کالا و ایده ها بین اروپا و شرق دور خدمت می کردند.

جمعیت شناسی و گروه های قومی

جمعیت پنج جمهوری در سال ۲۰۱۹ نزدیک به ۸۰ میلیون نفر شد.^[2]EnglishThe population of the five republics reached nearly 80 million in 2019.پښتود پنځو جمهوریتونو نفوس په ۲۰۱۹ کې نږدې ۸۰ ملیون ته رسیدلی.دریجمعیت پنج جمهوری در سال ۲۰۱۹ نزدیک به ۸۰ میلیون نفر شد. در سرشماری سال ۱۹۸۹، جمعیت آسیای مرکزی شوروی ۴۹،۳۷۴،۶۱۲ نفر ثبت شده بود.^[1]EnglishIn the 1989 census, the population of Soviet Central Asia was recorded at 49,374,612.پښتوپه ۱۹۸۹ سرشمیرنه کې، د شوروي مرکزي آسیا نفوس په ۴۹,۳۷۴,۶۱۲، کې ثبت شوی و.دریدر سرشماری سال ۱۹۸۹، جمعیت آسیای مرکزی شوروی ۴۹،۳۷۴،۶۱۲ نفر ثبت شده بود. تا سال ۲۰۱۹، توزیع جمعیت تقریباً ۱۸ میلیون در قزاقستان، ۶ میلیون در قرقیزستان، ۹ میلیون در تاجیکستان، ۶ میلیون در ترکمنستان و ۳۵ میلیون در ازبکستان بود.^[2]EnglishBy 2019, the population distribution was approximately 18 million in Kazakhstan, 6 million in Kyrgyzstan, 9 million in Tajikistan, 6 million in Turkmenistan, and 35 million in Uzbekistan.پښتوتر ۲۰۱۹ کال پورې، د نفوس ویش په قزاقستان کې شاوخوا ۱۸ میلیونه، په قرغزستان کې ۶ میلیونه، په تاجکستان کې ۹ میلیونه، په ترکمنستان کې ۶ میلیونه او په ازبکستان کې ۳۵ میلیونه وو.دریتا سال ۲۰۱۹، توزیع جمعیت تقریباً ۱۸ میلیون در قزاقستان، ۶ میلیون در قرقیزستان، ۹ میلیون در تاجیکستان، ۶ میلیون در ترکمنستان و ۳۵ میلیون در ازبکستان بود.

این منطقه از نظر تاریخی توسط گروه های قومی مختلف مسکونی شده است.^[2]EnglishThe region has historically been inhabited by a variety of ethnic groups.پښتودا سیمه په تاریخي ډول د بیلابیلو توکمیزو ډلو لخوا میشته شوې ده.دریاین منطقه از نظر تاریخی توسط گروه های قومی مختلف مسکونی شده است. قبل از ظهور اسلام، این منطقه عمدتاً تحت حکومت ایرانی ها بود.^[2]EnglishPrior to the arrival of Islam, the area was primarily under Iranian rule.پښتود اسلام تر راتګ دمخه، سیمه په عمده توګه د ایران تر واک لاندې وه.دریقبل از ظهور اسلام، این منطقه عمدتاً تحت حکومت ایرانی ها بود. ساکنین اولیه شامل ایرانی ها، بکتریایی ها، سوگدیایی ها، کوراسمیایی ها و ساکایی های نیمه گمنام بودند.^[2][8]EnglishEarly inhabitants included Iranians, Bactrians, Sogdians, Chorasmians, and semi-nomadic Sakae.پښتوپه لومړیو اوسیدونکو کې ایرانیان، بیکټریان، سوګډیان، کوراسمیان، او نیمه کوچني ساکا شامل دي.دریساکنین اولیه شامل ایرانی ها، بکتریایی ها، سوگدیایی ها، کوراسمیایی ها و ساکایی های نیمه گمنام بودند. بعد از گسترش ترک ها، این منطقه به خانه قزاق ها، ازبک ها، تاتار ها، ترکمن ها، قرقیز ها و اویغور ها تبدیل شد.^[2]EnglishFollowing Turkic expansions, the region became home to Kazakhs, Uzbeks, Tatars, Turkmens, Kyrgyz, and Uyghurs.پښتوپه دغه سیمه کې د ترکانو له پراختیا وروسته قزاقان، ازبکان، تاتاران، ترکمنان، قرغزستانیان او اویغوریان اوسېدل.دریبعد از گسترش ترک ها، این منطقه به خانه قزاق ها، ازبک ها، تاتار ها، ترکمن ها، قرقیز ها و اویغور ها تبدیل شد. در بسیاری از مناطق، زبان های ایرانی با زبان های ترکی جایگزین شدند.^[2]EnglishIn many areas, Iranian languages were replaced by Turkic languages.پښتوپه ډیرو سیمو کې، ایراني ژبې د ترکي ژبو لخوا ځای په ځای شوي.دریدر بسیاری از مناطق، زبان های ایرانی با زبان های ترکی جایگزین شدند.

تعداد قابل توجهی از اروپایی ها در این منطقه ساکن شده اند.^[2]EnglishSignificant numbers of Europeans have settled in the region.پښتود پام وړ شمیر اروپایان په سیمه کې میشت شوي دي.دریتعداد قابل توجهی از اروپایی ها در این منطقه ساکن شده اند. در قزاقستان، حدود هفت میلیون روس، ۵۰۰,۰۰۰ هزار اوکراینی و نزدیک به ۱۷۰,۰۰۰ هزار آلمانی زندگی می کنند.^[2]EnglishIn Kazakhstan, there are approximately seven million Russians, 500,000 Ukrainians, and nearly 170,000 Germans.پښتوپه قزاقستان کې شاوخوا اووه میلیونه روسان، ۵۰۰,۰۰۰ زره اوکراینیان او نږدې ۱۷۰,۰۰۰ زره المانیان ژوند کوي.دریدر قزاقستان، حدود هفت میلیون روس، ۵۰۰,۰۰۰ هزار اوکراینی و نزدیک به ۱۷۰,۰۰۰ هزار آلمانی زندگی می کنند. در دوران جوزف استالین، بیش از ۳۰۰۰۰۰ کره ای به دلیل سیاست های سرکوب و تبعید در این منطقه زندگی می کردند.^[2]EnglishDuring the era of Joseph Stalin, more than 300,000 Koreans lived in the region due to policies of repression and exile.پښتود جوزف سټالین د دورې په جریان کې، له ۳۰۰،۰۰۰ څخه ډیر کوریایان په سیمه کې د فشار او تبعید سیاستونو له امله ژوند کوه.دریدر دوران جوزف استالین، بیش از ۳۰۰۰۰۰ کره ای به دلیل سیاست های سرکوب و تبعید در این منطقه زندگی می کردند.

روابط با افغانستان

گسترش روسیه به آسیای مرکزی از قرن ۱۹ به بعد یک الگوی توسعه طلبی مداوم را ایجاد کرد.^[3]EnglishRussian expansion into Central Asia from the 19th century onward created a pattern of persistent expansionism.پښتوپه منځنۍ اسیا کې د روسیې پراختیا د ۱۹ پیړۍ څخه وروسته د دوامداره پراختیا یوه ب بڼهه رامینځته کړه.دریگسترش روسیه به آسیای مرکزی از قرن ۱۹ به بعد یک الگوی توسعه طلبی مداوم را ایجاد کرد. این منجر به یک ترس مشترک توسط هر دو بریتانیا و افغانستان از قرن ۱۹ به بعد شد که روسیه ممکن است به افغانستان همسایه گسترش یابد.^[3]EnglishThis led to a shared fear by both Britain and Afghanistan from the 19th century onwards that Russia might expand into neighboring Afghanistan.پښتودا د انګلستان او افغانستان ترمنځ د ۱۹ پیړۍ راهیسې د ګډې ویره لامل شو چې روسیه ممکن ګاونډي افغانستان ته پراخه شي.دریاین منجر به یک ترس مشترک توسط هر دو بریتانیا و افغانستان از قرن ۱۹ به بعد شد که روسیه ممکن است به افغانستان همسایه گسترش یابد.

اتحاد جماهیر شوروی روابط دیپلماتیک رسمی با افغانستان را از ماه مه ۱۹۱۹ آغاز کرد.^[4]EnglishThe Soviet Union maintained official diplomatic relations with Afghanistan starting in May 1919.پښتوشوروي اتحاد د ۱۹۱۹ کال په می میاشت کې له افغانستان سره رسمي دیپلوماتیکې اړیکې پیل کړې.دریاتحاد جماهیر شوروی روابط دیپلماتیک رسمی با افغانستان را از ماه مه ۱۹۱۹ آغاز کرد. جنگ شوروی-افغانستان از دسامبر ۱۹۷۹ تا فوریه ۱۹۸۹ اتفاق افتاد.^[5]EnglishThe Soviet-Afghan War occurred from December 1979 to February 1989.پښتوشوروي او افغانستان جګړه د دسمبر ۱۹۷۹ څخه تر فبروري ۱۹۸۹ پورې پیښ شوي.دریجنگ شوروی-افغانستان از دسامبر ۱۹۷۹ تا فوریه ۱۹۸۹ اتفاق افتاد. در جریان این درگیری، اتحاد جماهیر شوروی و ارتش افغان به رهبری کمونیست ها علیه شورشیان مجاهدین افغان جنگیدند.^[5][9]EnglishDuring this conflict, the Soviet Union and the Communist-led Afghan military fought against the rebelling Afghan mujahideen.پښتود دې شخړې په جریان کې، شوروي اتحاد او د کمونستانو په مشرۍ افغان پوځ د افغان مجاهدین یاغیانو پروړاندې جګړه وکړه.دریدر جریان این درگیری، اتحاد جماهیر شوروی و ارتش افغان به رهبری کمونیست ها علیه شورشیان مجاهدین افغان جنگیدند.

منابع

1. Soviet Central Asia - Wikipedia
2. منځنۍ آسيا - ويکيپېډيا
3. https://aei.org/wp-content/uploads/2017/04/The-Soviet-Intervention-in-Afghanistan-Text.pdf?x85095=
4. د افغانسان او روسیې ترمینځ نظامي‌او تخنیکي‌ تړون...
5. Soviet–Afghan War - Wikipedia
6. Central Asia | History, Geography & Culture | Britannica
7. About the Silk Roads | UNESCO
8. PDF Ancestral Home of Indo-Aryan Peoples and Migration of Iranian Tribes to...
9. Afghan War | History, Casualties, Dates, & Facts | Britannica