تیمور تامرلان

تیمور (همچنین به نام تامرلان شناخته می شود) یک فاتح ترک و مغول و بنیانگذار سلطنت سلسله تیموری ها بود.^[1]^[2]^[3]EnglishTimur (also known as Tamerlane) was a Turco-Mongol conqueror and the founder of the Timurid Dynasty.پښتوتیمور (د تامرلان په نوم هم پیژندل شوی) د ترکي - منګول فاتح او د توريد دودمان بنسټ ایښودونکی و.دریتیمور (همچنین به نام تامرلان شناخته می شود) یک فاتح ترک و مغول و بنیانگذار سلطنت سلسله تیموری ها بود. او از سال ۱۳۷۰ تا ۱۴۰۵ بر سلسله تیموری ها حکومت کرد.^[1]^[4]EnglishHe ruled the Timurid Empire from 1370 to 1405.پښتوهغه د ۱۳۷۰ څخه تر ۱۴۰۵ پورې د توريد دودمان واکمن و.دریاو از سال ۱۳۷۰ تا ۱۴۰۵ بر سلسله تیموری ها حکومت کرد. تیمور به طور گسترده به عنوان یکی از بزرگ ترین رهبران نظامی و استراتژیست های تاریخ شناخته می شود.^[1]^[5]EnglishTimur is widely regarded as one of history's greatest military leaders and strategists.پښتوتیمور په پراخه کچه د تاریخ یو له غوره پوځي مشرانو او ستراتیژیستانو څخه ګڼل کیږي.دریتیمور به طور گسترده به عنوان یکی از بزرگ ترین رهبران نظامی و استراتژیست های تاریخ شناخته می شود. او همچنین به عنوان یکی از ظالمانه ترین و کشنده ترین فاتحان تاریخ شناخته شده است.^[1]^[6]EnglishHe is also known as one of history's most brutal and deadly conquerors.پښتوهغه د تاریخ یو له خورا وحشي او وژونکي فاتحینو په توګه هم پیژندل کیږي.دریاو همچنین به عنوان یکی از ظالمانه ترین و کشنده ترین فاتحان تاریخ شناخته شده است. جنگ های نظامی او منجر به مرگ میلیون ها انسان شد.^[1]^[7]EnglishHis military campaigns resulted in the deaths of millions of people.پښتود هغه د پوځي کمپاینونو په پایله کې په میلیونونو خلک ووژل شول.دریجنگ های نظامی او منجر به مرگ میلیون ها انسان شد.

زندگی اولیه و رسیدن به قدرت

تیمور در دهه ۱۳۲۰ در نزدیکی کیش در سال خانیت چگاتای در سال سلسله تیموری ها (ازبکستان امروزی) متولد شد.^[1]^[8]^[9]EnglishTimur was born in the 1320s near Kesh in the Chagatai Khanate in Transoxiana (modern-day Uzbekistan).پښتوتیمور په ۱۳۲۰ لسیزه کې په چګتای خانت کې په توريد دودمان کې (ننني ازبکستان) کې کیش ته نږدې زیږیدلی و.دریتیمور در دهه ۱۳۲۰ در نزدیکی کیش در سال خانیت چگاتای در سال سلسله تیموری ها (ازبکستان امروزی) متولد شد. او در یک خانواده قبیله بارلاس، یک کنفدراسیون مغول ترک شده متولد شد.^[1]^[3]^[4]EnglishHe was born into a family of the Barlas tribe, a Turkicized Mongol confederation.پښتوهغه د بارلاس قبیلې په کورنۍ کې زیږیدلی و، د ترکي منګول کنفدراسیون.دریاو در یک خانواده قبیله بارلاس، یک کنفدراسیون مغول ترک شده متولد شد. پدرش امیر تاراجی بود، یک جنگجوی بارلاس.^[1]^[4]EnglishHis father was Amir Taraghai, a warrior of the Barlas.پښتود هغه پلار امير طارقايي و، چې د برلا يو جنګيالی و.دریپدرش امیر تاراجی بود، یک جنگجوی بارلاس. تیمور چندین زبان صحبت می کرد، از جمله چگاتایی، منگولی کلاسیک، و دریایی ها.^[1]^[10]EnglishTimur spoke several languages, including Chagatai, Classical Mongolian, and New Persian.پښتوتیمور په څو ژبو خبرې کولې، پشمول د چګټای، کلاسیک منګولي، او ډاري.دریتیمور چندین زبان صحبت می کرد، از جمله چگاتایی، منگولی کلاسیک، و دریایی ها.

تیمور خیلی زود در اسب سواری و تیراندازی با کمان مهارت پیدا کرد.^[4]EnglishTimur gained early proficiency in horsemanship and archery.پښتوتیمور ډیر ژر د سپرلۍ او تیر وهنې مهارت ترلاسه کړ.دریتیمور خیلی زود در اسب سواری و تیراندازی با کمان مهارت پیدا کرد. در سال ۱۳۶۰، شخصیتی به نام تولوگ تیمور یک سفر نظامی به سلسله تیموری ها را رهبری کرد.^[4]EnglishIn 1360, a figure named Tulugh Timur led a military expedition into Transoxiana.پښتوپه ۱۳۶۰ کې، د تولو تيمور په نوم يو شخصيت په توريد دودمان کې پوځي سفر وکړ.دریدر سال ۱۳۶۰، شخصیتی به نام تولوگ تیمور یک سفر نظامی به سلسله تیموری ها را رهبری کرد. قبیله بارلاس وظیفه دفاع از شهر خود را در برابر این مهاجم داشتند و این مسئولیت به تیمور ۲۵ ساله داده شد.^[4]EnglishThe Barlas tribe was tasked with defending their city against this attacker, and the responsibility was given to the 25-year-old Timur.پښتود بارلاس قبیله د دې برید کونکي پروړاندې د دوی د ښار دفاع کولو لپاره ګمارل شوې وه، او مسؤلیت یې ۲۵ کلن تیمور ته ورکړل شوی و.دریقبیله بارلاس وظیفه دفاع از شهر خود را در برابر این مهاجم داشتند و این مسئولیت به تیمور ۲۵ ساله داده شد. در سال ۱۳۷۰، تیمور با شکست دادن امیر حسین، بلخ را در افغانستان تصرف کرد.^[4]EnglishIn 1370, Timur seized Balkh in Afghanistan by defeating Amir Husayn.پښتوپه ۱۳۷۰ کې، تیمور د امیر حسین په ماتولو سره په افغانستان کې بلخ ونیو.دریدر سال ۱۳۷۰، تیمور با شکست دادن امیر حسین، بلخ را در افغانستان تصرف کرد. بعد از این پیروزی، او خود را "صاحب قیران" اعلام کرد و یک دولت مستقل را تاسیس کرد.^[4]EnglishFollowing this victory, he declared himself "Sahib-e-Qiran" and established an independent government.پښتود دې بریا وروسته، هغه ځان "صاحب - قران" اعلان کړ او خپلواک حکومت یې تاسیس کړ.دریبعد از این پیروزی، او خود را "صاحب قیران" اعلام کرد و یک دولت مستقل را تاسیس کرد.

فتوحات و امپراطوری تیموری ها

بین سال های ۱۳۷۰ تا ۱۳۷۵، او پنج بار علیه حاکمان خوارزم حمله کرد.^[4]EnglishBetween 1370 and 1375, he campaigned against the rulers of Khwarazm five times.پښتود ۱۳۷۰ او ۱۳۷۵ کلونو ترمنځ، هغه پنځه ځله د خوارزم د واکمنانو پر ضد کمپاینونه وکړل.دریبین سال های ۱۳۷۰ تا ۱۳۷۵، او پنج بار علیه حاکمان خوارزم حمله کرد. او در نهایت در سال دهم حکومت خود خوارزم را فتح کرد و آن را ویران کرد.^[4]EnglishHe eventually conquered Khwarazm in the tenth year of his reign and destroyed it.پښتوهغه په پای کې د خپل واکمنۍ په لسم کال کې خوارزم فتح کړ او ویجاړ یې کړ.دریاو در نهایت در سال دهم حکومت خود خوارزم را فتح کرد و آن را ویران کرد.

فتوحات او به خراسان، ایران و بخش هایی از امپراطوری عثمانی و هند گسترش یافت.^[4]EnglishHis conquests expanded into Khorasan, Iran, and parts of the Ottoman Empire and India.پښتود هغه فتوحات خراسان، ایران، او د عثماني امپراتورۍ او هند برخو ته پراخه شوي.دریفتوحات او به خراسان، ایران و بخش هایی از امپراطوری عثمانی و هند گسترش یافت. او کنترول هورد طلایی و سلطانیت مملوک ها در مصر و سوریه را به دست گرفت.^[1]EnglishHe took control of the Golden Horde and the Mamluk Sultanate in Egypt and Syria.پښتوهغه په مصر او شام کې د زرین هورډ او د مملوک سلطانیت کنټرول واخیست.دریاو کنترول هورد طلایی و سلطانیت مملوک ها در مصر و سوریه را به دست گرفت. او همچنان سلطنت دهلی را در شبه قاره هند شکست داد.^[1]EnglishHe also defeated the Delhi Sultanate in the Indian subcontinent.پښتوهغه په هندي برصغیر کې د ډیلي سلطانیت هم مات کړ.دریاو همچنان سلطنت دهلی را در شبه قاره هند شکست داد.

گسترش تیمور شامل چندین کمپین خاص بود:

او نیشاپور و هرات را فتح کرد.^[4]
او مازندران را از باوندید ها تصرف کرد.^[4]
او در آذربایجان، لورستان، ارمنستان، جورجیا و شوند فعالیت کرد.^[4]
او مسکو را، پایتخت روسیه مدرن را تصرف کرد.^[4]
او به هندوستان حمله کرد و ۱۰۰۰۰۰ نفر را کشت.^[4]
او علیه امپراطوری عثمانی مبارزه کرد و چندین شهر را تصرف کرد.^[4]
او سلطان بایزید اول امپراطوری عثمانی را شکست داد و او را در سال ۱۳۸۳ اسیر کرد.^[4]
او حلب، دمشق و بغداد را اشغال کرد.^[4]

حاکمیت بلخ و ترانسوکسیانا

او این شهر را پایتخت سلسله تیموری ها در زمان حکومت خود از ۱۳۷۰ تا ۱۴۰۵ ساخت.^[8]EnglishDuring the reign of his successor, Shahrukh Mirza, the empire saw significant progress in astronomy and mathematics.پښتوهغه د ۱۳۷۰ څخه تر ۱۴۰۵ پورې د خپلې واکمنۍ په جریان کې ښار د توريد دودمان پلازمینه جوړ کړ.دریاو این شهر را پایتخت سلسله تیموری ها در زمان حکومت خود از ۱۳۷۰ تا ۱۴۰۵ ساخت.

تیمور به دنبال زنده کردن میراث چنگیز خان بود و خود را بحیث بازسازی کننده امپراطوری مغول می دید.^[1]EnglishTimur was also associated with the patronage of Islam.پښتوتیمور غوښتل چې د چنګیز خان میراث بیا را ژوندی کړي او ځان یې د منګول امپراتورۍ د بیا رغونې په توګه ولید.دریتیمور به دنبال زنده کردن میراث چنگیز خان بود و خود را بحیث بازسازی کننده امپراطوری مغول می دید. او یک نیاکان مشترک با جنگیز خان از طرف پدرش داشت.^[1]^[10]EnglishThe Timurid Empire fragmented shortly after Timur's death in 1405.پښتوهغه د خپل پلار له لوري د چنګیز خان سره یو ګډ پلار شریک کړ.دریاو یک نیاکان مشترک با جنگیز خان از طرف پدرش داشت. او خود را یک غازی یا یک جنگجوی مذهبی نامید.^[1]EnglishHis empire set the stage for the rise of the organized gunpowder empires of the 16th and 17th centuries.پښتوهغه ځان غازي یا مذهبي جنګیالی وباله.دریاو خود را یک غازی یا یک جنگجوی مذهبی نامید.

دستاوردهای فرهنگی و رنسانس تیموری ها

تیمور حامی دین و هنر بود.^[1]EnglishHis descendants continued to rule various parts of Iran and Central Asia until the late 15th century.پښتوتیمور د مذهب او هنرونو ملاتړی و.دریتیمور حامی دین و هنر بود. او با دانشمندان و شاعران برجسته از جمله ابن خلدون، حافظ و حافظ ابرو تعامل داشت.^[1]EnglishThe Timurid dynasty eventually moved to India, where they founded the Mughal Empire.پښتوهغه د نامتو پوهانو او شاعرانو سره اړیکه ونیوله، پشمول د ابن خلدون، حافظ، او حافظ ابرو.دریاو با دانشمندان و شاعران برجسته از جمله ابن خلدون، حافظ و حافظ ابرو تعامل داشت. حکومت او آغاز کننده سال سلسله تیموری ها بود.^[1]EnglishTimur's grandson, Ulugh Beg, was a renowned sultan, astronomer, and mathematician.پښتود هغه واکمنۍ د توريد دودمان پیل وکړ.دریحکومت او آغاز کننده سال سلسله تیموری ها بود.

در دوران سلطنت جانشین او، شاهروخ میرزا، امپراطوری پیشرفت قابل توجهی در علم نجوم و ریاضیات مشاهده کرد.^[4]^[11] تیمور همچنان با حمایت از اسلام مرتبط بود.^[1]

میراث و جانشینان

سلسله تیموری ها به مدت کوتاهی پس از مرگ تیمور در سال ۱۴۰۵ تکه تکه شد.^[1] امپراطوری او زمینه را برای ظهور امپراطوری های منظم باروت در قرن های ۱۶ و ۱۷ آماده کرد.^[1]

اولاد او تا اواخر قرن ۱۵ بر بخش های مختلف ایران و آسیای مرکزی حکومت کردند.^[4] سلسله تیموری ها در نهایت به هند نقل مکان کردند، جایی که امپراطوری مغول را تاسیس کردند.^[1]^[4] اولوگ بیگ، نوه تیمور، سلطان، ستاره شناس و ریاضیدان مشهور بود.^[1]^[12] تیمور پدربزرگ پدربزرگ پدربزرگ بابر، بنیانگذار امپراطوری مغول بود.^[1]