جرگا ها

یک جرگه یک مجمع سنتی از رهبران و بزرگان است که برای تصمیم گیری مبتنی بر اجماع و حل منازعات استفاده می شود.^[2]^[3]EnglishA jirga is a traditional assembly of leaders and elders used for consensus-based decision-making and conflict resolution.پښتوجرگې د مشرانو او مشرانو دودیزه غونډه ده چې د اجماع پر بنسټ پریکړې کولو او د شخړو حل لپاره کارول کیږي.درییک جرگه یک مجمع سنتی از رهبران و بزرگان است که برای تصمیم گیری مبتنی بر اجماع و حل منازعات استفاده می شود. این نهاد برای مشورت استفاده می شود.^[4]EnglishThe institution is used for consultation.پښتودا اداره د مشورې لپاره کارول کیږي.دریاین نهاد برای مشورت استفاده می شود. در طول تاریخ، برای انتخاب سران دولت، تصویب قانون اساسی یا حل مسائل مهم ملی تشکیل شده است.^[2]EnglishHistorically, it has been convened to elect heads of state, approve constitutions, or resolve critical national issues.پښتوپه تاریخ کې، دا د دولت مشرانو غوره کولو، اساسي قانون تصویب کولو، یا د ملي مهمو مسلو حل کولو لپاره راټول شوی.دریدر طول تاریخ، برای انتخاب سران دولت، تصویب قانون اساسی یا حل مسائل مهم ملی تشکیل شده است.

منشاء و پشتونولی

در زبان زبان پشتو، یک جرگه بزرگ به عنوان لویا جرگه شناخته می شود، در حالی که یک جرگه کوچک به عنوان جرگاغی نامیده می شود.^[2]EnglishIn the Pashto language, a grand jirga is known as loya jirga, while a mini-jirga is called jirgagai.پښتوپه پښتو ژبه ژبه کې، لوی جرگا د لویا جرګه په نوم پیژندل کیږي، پداسې حال کې چې یو کوچنی جرگا ته جرگګای ویل کیږي.دریدر زبان زبان پشتو، یک جرگه بزرگ به عنوان لویا جرگه شناخته می شود، در حالی که یک جرگه کوچک به عنوان جرگاغی نامیده می شود. این مجلس توسط پشتونولی ها اداره می شود، قانون اجتماعی مردم پشتون ها^[2]^[3] این اصطلاح با اسم مغول میانه ارجینال مرتبط است، که در اصل نشان دهنده رتبه و نظم بود و به یک مجمع بزرگ از مردان تشکیل دهنده یک دایره گسترده اشاره می کرد.^[2]

تصور می شود که این نهاد ریشه در قبایل باستانی هند و ایران دارد، که سیستم هایی با دو نوع شورا را تمرین می کردند: شبیه سازی و مجلس ها.EnglishThe institution is thought to have roots in ancient Indo-Iranian tribes, who practiced systems with two types of councils: the simite (comprised of elders and tribal chiefs) and the sabhā (a rural council).پښتوداسې انګیرل کیږي چې دا اداره په پخوانیو هندو-ایراني توکمونو کې ریښې لري، څوک چې دوه ډوله شوراګانو سره سیسټمونه تمرین کوي: سمیټ او سبھا.دریتصور می شود که این نهاد ریشه در قبایل باستانی هند و ایران دارد، که سیستم هایی با دو نوع شورا را تمرین می کردند: شبیه سازی و مجلس ها. (متشکل از بزرگان و سرداران قبیله ای) (یک شورای روستایی)^[2] در جامعه افغانستان، جرگه همچنان یک روش مورد علاقه برای رهبران قبیله ای برای حل اختلافات داخلی یا خارجی است.^[2]EnglishIn Afghan society, the jirga remains a favored method for tribal leaders to resolve internal or external disputes.پښتو(د مشرانو او قبایلي مشرانو څخه جوړ شوی) (د کلیوالي شورا) په افغاني ټولنه کې، جرگې د قبایلي مشرانو لپاره د داخلي یا خارجي شخړو د حل لپاره یو غوره میتود دی.دری(متشکل از بزرگان و سرداران قبیله ای) (یک شورای روستایی) در جامعه افغانستان، جرگه همچنان یک روش مورد علاقه برای رهبران قبیله ای برای حل اختلافات داخلی یا خارجی است.

حل منازعات و میانجیگری

در زمینه های محلی، جرگا اغلب به عنوان یک شورای جامعه برای حل اختلافات بین افراد عمل می کند.^[2]^[7]EnglishIn local contexts, the jirga often functions as a community council to resolve disputes between individuals.پښتوپه محلي شرایطو کې، جرگې اکثرا د افرادو ترمینځ د شخړو حل کولو لپاره د ټولنې شورا په توګه فعالیت کوي.دریدر زمینه های محلی، جرگا اغلب به عنوان یک شورای جامعه برای حل اختلافات بین افراد عمل می کند. این جلسات دارای برنامه های ثابت نیستند و در عوض وقتی که مسائل خاص بوجود می آیند، فراخوانده می شوند.^[2]EnglishThe meetings do not have fixed schedules and are instead called when specific issues arise.پښتوغونډې ټاکلې مهال ویش نه لري او پرځای یې کله چې ځانګړي مسلې راپورته کیږي غږ کیږي.دریاین جلسات دارای برنامه های ثابت نیستند و در عوض وقتی که مسائل خاص بوجود می آیند، فراخوانده می شوند. از آنجا که تصمیمات باید توسط گروه گرفته شود، بحث ها می تواند بدون محدودیت زمانی مشخص، چندین روز طول بکشد.^[2]EnglishBecause decisions must be made by the group, discussions can last for days with no set time limit.پښتوځکه چې پریکړې باید د ډلې لخوا ترسره شي، بحثونه د ټاکل شوي وخت محدودیت پرته د ورځو لپاره دوام کولی شي.دریاز آنجا که تصمیمات باید توسط گروه گرفته شود، بحث ها می تواند بدون محدودیت زمانی مشخص، چندین روز طول بکشد. میانجی از هر یک از دو طرف می شنود و سپس یک جرگه از بزرگان جامعه را تشکیل می دهد، که شامل حمایت کنندگان از هر دو طرف می شود.^[2]EnglishThe mediator hears from each of the two sides and then forms a jirga of community elders, ensuring the inclusion of supporters from both sides.پښتومنځګړی د دواړو خواو څخه اوري او بیا د ټولنې د مشرانو جرگې جوړوي، د دواړو خواو څخه د ملاتړ کونکو شمولیت تضمینوي.دریمیانجی از هر یک از دو طرف می شنود و سپس یک جرگه از بزرگان جامعه را تشکیل می دهد، که شامل حمایت کنندگان از هر دو طرف می شود. موضوعات مورد بحث ممکن است شامل فاجعه های بزرگ، سیاست خارجی، اعلام جنگ و مشروعیت رهبران باشد.^[2]EnglishTopics addressed can include major disasters, foreign policy, declarations of war, and the legitimacy of leaders.پښتوپه دې کې د لویو ناورینونو، بهرنۍ تګلارې، د جګړې اعلان او د مشرانو مشروعیت شامل دي.دریموضوعات مورد بحث ممکن است شامل فاجعه های بزرگ، سیاست خارجی، اعلام جنگ و مشروعیت رهبران باشد. در جامعه قبیله ای پشتون، مالیک ها به عنوان داوران واقعی در درگیری های محلی، مکالمه کنندگان در سیاست گذاری دولت، جمع آوری کنندگان مالیات، رؤسای شوراهای روستایی و شهری و نمایندگان در جرگه های ولایتی و ملی و همچنین نمایندگان در پارلمان عمل می کنند.^[2]EnglishIn tribal Pashtun society, maliks serve as de facto arbiters in local conflicts, interlocutors in state policy-making, tax-collectors, heads of village and town councils, and delegates to provincial and national jirgas as well as delegates to Parliament.پښتوپه قبایلي پښتون ټولنه کې، مالکان په سیمه ایزو شخړو کې د ریښتیني قاضیانو په توګه دنده ترسره کوي، د دولتي پالیسۍ جوړولو کې خبرو اترو، مالیه راټولونکي، د کلي او ښار شوراګانو مشران، او د ولایتي او ملي جرګو استازي او همدارنګه پارلمان ته استازي.دریدر جامعه قبیله ای پشتون، مالیک ها به عنوان داوران واقعی در درگیری های محلی، مکالمه کنندگان در سیاست گذاری دولت، جمع آوری کنندگان مالیات، رؤسای شوراهای روستایی و شهری و نمایندگان در جرگه های ولایتی و ملی و همچنین نمایندگان در پارلمان عمل می کنند.

اهمیت اجتماعی و سیاسی

این جرگه به عنوان یک پلتفرم برای افزایش آگاهی در مورد بی عدالتی هایی که پشتون ها از آن رنج می برند و دفاع از حقوق آنها در سطح بین المللی عمل می کند.^[6]EnglishThe jirga serves as a platform to raise awareness about injustices suffered by Pashtuns and to advocate for their rights on an international level.پښتودغه جرګه د پښتنو پر وړاندې د ظلمونو په اړه د پوهاوي د لوړولو او په نړیواله کچه د هغوی د حقونو د دفاع لپاره د یو پلیټ فارم په توګه کار کوي.دریاین جرگه به عنوان یک پلتفرم برای افزایش آگاهی در مورد بی عدالتی هایی که پشتون ها از آن رنج می برند و دفاع از حقوق آنها در سطح بین المللی عمل می کند. این نشان دهنده یک آگاهی اجتماعی در میان مردم پشتون است که روش های غیر خشونت آمیز را تاکید می کند.^[6]EnglishIt represents a social consciousness among the Pashtun people that emphasizes non-violent methods.پښتودا د پښتون خلکو ترمنځ ټولنیز شعور استازیتوب کوي چې د عدم تشدد میتودونو باندې ټینګار کوي.دریاین نشان دهنده یک آگاهی اجتماعی در میان مردم پشتون است که روش های غیر خشونت آمیز را تاکید می کند.

از نظر تاریخی، اولین جرگه در سال ۱۱۶۰ هجری شمسی برای تعیین سرنوشت یک کشور جدید به نام افغانستان برگزار شد.EnglishHistorically, the first jirga was held in 1160 AH (1747 CE) to determine the fate of a new state named Afghanistan.پښتوپه تاریخي توګه، لومړۍ جرګه په ۱۱۶۰ هجري کې جوړه شوه ترڅو د افغانستان په نوم د نوي دولت برخلیک وټاکي.دریاز نظر تاریخی، اولین جرگه در سال ۱۱۶۰ هجری شمسی برای تعیین سرنوشت یک کشور جدید به نام افغانستان برگزار شد. (۱۷۴۷ عیسوی)^[4] این گردهمایی بعد از مرگ نادیر شاه در قلعه نظامی نادیراباد انجام شد.^[4]EnglishThis assembly took place after the death of Nadir Shah at the military fortress of Nadirabad.پښتو(د عیسوي کال ۱۷۴۷) دا غونډه د نادیر شاه مړینې وروسته د نادرباد په پوځي کلا کې ترسره شوه.دری(۱۷۴۷ عیسوی) این گردهمایی بعد از مرگ نادیر شاه در قلعه نظامی نادیراباد انجام شد. بعد از نه روز مشورت بین رهبران قبیله های گیلجی، پوپالسای، نورزایی، سادوزایی و بادیچی، احمد شاه درانی به عنوان پادشاه انتخاب شد.^[4]EnglishAfter nine days of deliberation between the leaders of the Ghilji, Popalsai, Noorzai, Sadozai, and Badichi tribes, Ahmad Shah Durrani was chosen as king.پښتود ګلجي، پوپلسي، نورزي، سدوزي، او باديچي قومونو مشرانو تر نهه ورځو مشورې وروسته، احمد شاه دراني د پاچا په توګه وټاکل شو.دریبعد از نه روز مشورت بین رهبران قبیله های گیلجی، پوپالسای، نورزایی، سادوزایی و بادیچی، احمد شاه درانی به عنوان پادشاه انتخاب شد. به رسمیت شناختن او از طریق اولین لویا جرگه از نظر تاریخی به عنوان جدایی افغانستان از ایران یاد شده است.^[4]EnglishHis accession via the first loya jirga is historically noted as the separation of Afghanistan from Iran.پښتود لومړۍ لويې جرګې له لارې د هغه ورګډېدل په تاريخي توګه له ايران څخه د افغانستان د جلا کېدو په توګه يادېږي.دریبه رسمیت شناختن او از طریق اولین لویا جرگه از نظر تاریخی به عنوان جدایی افغانستان از ایران یاد شده است.

تکامل در حاکمیت مدرن

جرگه در نقطه های مختلف تاریخ افغانستان نهادینه شده و به رسمیت شناخته شده است.^[2]^[8]EnglishThe jirga has been institutionalized and recognized at various points in Afghan history.پښتوجرگې د افغانستان د تاریخ په بیلابیلو پړاوونو کې په رسمیت پیژندل شوې او په رسمیت پیژندل شوې ده.دریجرگه در نقطه های مختلف تاریخ افغانستان نهادینه شده و به رسمیت شناخته شده است. پادشاه امان الله خان در نهادینه کردن سیستم نقش اساسی ایفا کرد.^[2]EnglishKing Amanullah Khan was instrumental in institutionalizing the system.پښتوپاچا امان الله خان د سیسټم په جوړولو کې مهم رول درلود.دریپادشاه امان الله خان در نهادینه کردن سیستم نقش اساسی ایفا کرد. از زمان حکومت او تا دوره های محمد زاهیر شاه (۱۹۳۳ تا ۱۹۷۳) و محمد داود خان (۱۹۷۳ تا ۱۹۷۸)، جرگه به عنوان یک جلسه مشترک رهبران پشتون های منطقه ای شناخته شد.^[2]EnglishFrom his reign until the periods of Muhammad Zahir Shah (1933-1973) and Muhammad Daud Khan (1973-1978), the jirga was recognized as a common meeting of regional Pashtun leaders.پښتود هغه له واکمنۍ څخه تر محمد ظاهر شاه (۱۹۳۳ تر ۱۹۷۳) او محمد داود خان (۱۹۷۳ تر ۱۹۷۸) مودې پورې، جرگې د سیمه ایزو پښتون مشرانو د ګډې غونډې په توګه پیژندل شوې.دریاز زمان حکومت او تا دوره های محمد زاهیر شاه (۱۹۳۳ تا ۱۹۷۳) و محمد داود خان (۱۹۷۳ تا ۱۹۷۸)، جرگه به عنوان یک جلسه مشترک رهبران پشتون های منطقه ای شناخته شد.

در زمان های مدرن، در حالی که در ابتدا جرگا به پشتون ها محدود بود، دیگر گروه های قومی مانند مردم هزاره ها و تاجیک ها در نهایت مجاز به شرکت در آن شدند.^[2]EnglishIn modern times, while the jirga was initially restricted to Pashtuns, other ethnic groups such as Hazara People and Tajiks were eventually allowed to participate.پښتوپه عصري وختونو کې، پداسې حال کې چې جرگې په پیل کې پښتنو پورې محدودې وې، نورو توکمیزو ډلو لکه هزاره ګانو خلک او تاجکانو ته په پای کې د ګډون اجازه ورکړل شوه.دریدر زمان های مدرن، در حالی که در ابتدا جرگا به پشتون ها محدود بود، دیگر گروه های قومی مانند مردم هزاره ها و تاجیک ها در نهایت مجاز به شرکت در آن شدند. قانون اساسی سال جمهوری اسلامی افغانستان، لویا جرگا را به عنوان بالاترین تجلی اراده مردم معرفی می کند.^[5]EnglishThe Constitution of the Islamic Republic of Afghanistan identifies the loya jirga as the highest manifestation of the will of the people.پښتود افغانستان اسلامي جمهوریت اساسي قانون لویا جرگې د خلکو د ارادې ترټولو لوړ څرګندونې په توګه پیژني.دریقانون اساسی سال جمهوری اسلامی افغانستان، لویا جرگا را به عنوان بالاترین تجلی اراده مردم معرفی می کند.

مقایسه با لویا جیرگا

یک "لویا جرگا" یک نوع خاص از جرگا است که شامل جمع آوری رهبران قبیله ای برای تصمیم گیری های مهم ملی است.EnglishA loya jirga (great assembly) is a specific type of jirga involving the gathering of tribal leaders for significant national decisions.پښتویو لویا جرگا یو ځانګړی ډول جرگا ده چې د مهمو ملي پریکړو لپاره د قبایلي مشرانو راټولول شامل دي.درییک "لویا جرگا" یک نوع خاص از جرگا است که شامل جمع آوری رهبران قبیله ای برای تصمیم گیری های مهم ملی است. (تجمع بزرگ)^[4]^[5] در حالیکه یک جرگه استاندارد ممکن است به مسائل محلی یا اجتماعی رسیدگی کند، لویا جرگه اغلب توسط یک پادشاه یا رئیس جمهور تشکیل می شود تا برای تصمیم گیری های مهم مشروعیت داخلی را به دست آورد.^[2]^[4]EnglishWhile a standard jirga might address local or community issues, the loya jirga is often convened by a monarch or president to seek domestic legitimacy for major decisions.پښتو(لویې غونډې) پداسې حال کې چې یو معیاري جرگې ممکن ځایی یا ټولنیزې مسلې حل کړي، لویا جرگې اکثرا د پاچا یا ولسمشر لخوا راغوښتل کیږي ترڅو د لوی پریکړو لپاره کورني مشروعیت ترلاسه کړي.دری(تجمع بزرگ) در حالیکه یک جرگه استاندارد ممکن است به مسائل محلی یا اجتماعی رسیدگی کند، لویا جرگه اغلب توسط یک پادشاه یا رئیس جمهور تشکیل می شود تا برای تصمیم گیری های مهم مشروعیت داخلی را به دست آورد.

از نظر تاریخی، اعضای لویا جرگا بیشتر اعضای خانواده سلطنتی، رهبران مذهبی و رهبران قبیله ای بودند.^[1]EnglishHistorically, the members of a loya jirga were mostly members of the royal family, religious leaders and tribal leaders.پښتوپه تاریخي توګه، د لویا جرگې غړي اکثرا د شاهي کورنۍ غړي، مذهبي مشران او قبایلي مشران وو.دریاز نظر تاریخی، اعضای لویا جرگا بیشتر اعضای خانواده سلطنتی، رهبران مذهبی و رهبران قبیله ای بودند. لویا جرگه ها برای تصویب تصمیمات، به عنوان مثال قانون اساسی ۱۹۶۴ و در سال ۱۹۷۷، قانون اساسی داود خان، که حاکمیت یک حزبی را ایجاد کرد، تشکیل شد.^[1]EnglishLoya jirgas were convened to approve decisions, for example the 1964 constitution and, in 1977, Daoud Khan's constitution, which established one-party rule.پښتولویه جرگې د پریکړو تصویب لپاره راغوښتل شوې، د مثال په توګه د ۱۹۶۴ اساسي قانون او په ۱۹۷۷ کې د داود خان اساسي قانون، چې د یو ګوند واکمني یې رامینځته کړې.دریلویا جرگه ها برای تصویب تصمیمات، به عنوان مثال قانون اساسی ۱۹۶۴ و در سال ۱۹۷۷، قانون اساسی داود خان، که حاکمیت یک حزبی را ایجاد کرد، تشکیل شد. تصمیمات یک جرگه به دلیل توافق متقابل برای طرف های درگیر الزام آور است.^[9]^[14]EnglishThe decisions of a jirga are binding on the parties involved because of mutual agreement.پښتود جرګې پریکړې د ښکېلو خواوو لپاره د دوه اړخیزې موافقې له مخې پابند دي.دریتصمیمات یک جرگه به دلیل توافق متقابل برای طرف های درگیر الزام آور است. در حالی که این مجالس اغلب به عنوان مکانیزم های عدالت غیررسمی در نظر گرفته می شوند، برای حل مسائل خانوادگی، منطقه ای و ملی زمانی که عدالت رسمی غیرقابل دسترسی است، مورد استفاده قرار می گیرند.^[10]EnglishWhile these assemblies are often regarded as informal justice mechanisms, they are used to resolve family, regional, and national issues when formal justice is inaccessible.پښتوپداسې حال کې چې دا مجلسونه اکثرا د غیر رسمي عدالت میکانیزمونو په توګه ګ ديل کیږي، دوی د کورنۍ، سیمه ایز، او ملي مسلو حل کولو لپاره کارول کیږي کله چې رسمي عدالت د لاسرسي وړ نه وي.دریدر حالی که این مجالس اغلب به عنوان مکانیزم های عدالت غیررسمی در نظر گرفته می شوند، برای حل مسائل خانوادگی، منطقه ای و ملی زمانی که عدالت رسمی غیرقابل دسترسی است، مورد استفاده قرار می گیرند. برخی گزارش ها نشان می دهد که تصمیمات جرگا توسط قوانین رسمی محدود نمی شود و نهایی بودن آنها ممکن است با اصول عدالت طبیعی یا حق برابر حفاظت از قانون در تضاد باشد.^[11]^[12]EnglishSome reports indicate that jirga decisions are not bound by formal laws, and their finality may conflict with principles of natural justice or the right to equal protection of the law.پښتوځینې راپورونه ښیې چې د جرګې پریکړې د رسمي قوانینو لخوا نه پابندې کیږي، او د دوی وروستی ممکن د طبیعي عدالت له اصولو یا د قانون مساوي محافظت حق سره په شخړه کې وي.دریبرخی گزارش ها نشان می دهد که تصمیمات جرگا توسط قوانین رسمی محدود نمی شود و نهایی بودن آنها ممکن است با اصول عدالت طبیعی یا حق برابر حفاظت از قانون در تضاد باشد. برای هماهنگی سیستم جرگا با سیستم قضایی رسمی، برخی پیشنهاد می کنند که قوانین ملی باید به طور رسمی محدوده جرگا و تعامل آن با چارچوب قانونی دولت را به رسمیت بشناسند.^[13]EnglishTo coordinate the jirga system with the formal justice system, some suggest that national laws must formally recognize the scope of the jirga and its interaction with the state's legal framework.پښتود رسمي عدالت سیسټم سره د جرگې سیسټم همغږي کولو لپاره، ځینې وړاندیز کوي چې ملي قوانین باید په رسمي ډول د جرگې ساحه او د دولت قانوني چوکاټ سره د هغې تعامل وپیژني.دریبرای هماهنگی سیستم جرگا با سیستم قضایی رسمی، برخی پیشنهاد می کنند که قوانین ملی باید به طور رسمی محدوده جرگا و تعامل آن با چارچوب قانونی دولت را به رسمیت بشناسند.