مردم پشتون ها
این گروه با زبان زبان پشتو و عمل پشتونولی ها، یک قانون رفتار، فرهنگ و شرافت قبل از اسلام مشخص می شود.[1]EnglishThe group is characterized by the Pashto language and the practice of Pashtunwali, a pre-Islamic code of conduct, culture, and honor.پښتودا ډله د پښتو ژبه ژبې او د پښتونولي عمل لخوا مشخص شوې، د اسلام څخه دمخه د چلند، کلتور او ویاړ کوډ.دریاین گروه با زبان زبان پشتو و عمل پشتونولی ها، یک قانون رفتار، فرهنگ و شرافت قبل از اسلام مشخص می شود. در حالیکه اصطلاح "پشتون" نامی است که برای این گروه ترجیح داده می شود، اما از نظر تاریخی به آنها به عنوان پتان ها، پختون ها یا "افغان های قومی" نیز گفته می شود.[1][3]EnglishWhile the term "Pashtun" is the preferred designation for the group, they have also been historically referred to as Pathans, Pakhtuns, or "ethnic Afghans."پښتوپداسې حال کې چې د "پښتون" اصطلاح د دې ډلې لپاره غوره نوم دی، دوی په تاریخي ډول د پټان، پختون، یا "قومي افغانانو" په نوم هم پیژندل شوي.دریدر حالیکه اصطلاح "پشتون" نامی است که برای این گروه ترجیح داده می شود، اما از نظر تاریخی به آنها به عنوان پتان ها، پختون ها یا "افغان های قومی" نیز گفته می شود.
آنها به عنوان پشتون ها نیز شناخته می شوند، پختون ها پوتون، پختو، روحیلا، و پشتون ها[12]EnglishThey are also known as Pushtuns, Pakhtoons, Pukhtun, Pakhtu, Rohilla, and Pashtoon.پښتودوی د پښتون، پختون، پختون، پختون، پختو، روهیلا، او پښتون په نومونو هم پیژندل کیږي.دریآنها به عنوان پشتون ها نیز شناخته می شوند، پختون ها پوتون، پختو، روحیلا، و پشتون ها
جامعه و خویشاوندی
جامعه پشتون اساساً بر اساس خویشاوندی استوار است.[3][24]EnglishPashtun society is fundamentally based on kinship.پښتود پښتون ټولنه په بنسټيزه توګه د خپلوانو پر بنسټ ولاړه ده.دریجامعه پشتون اساساً بر اساس خویشاوندی استوار است. این قبیله ها بیشتر به قبیله ها، زیر قبیله ها و خانواده های پدرسالار تقسیم می شوند.[3][25]EnglishThese tribes are further divided into clans, subclans, and patriarchal families.پښتودا قومونه بیا په قبایلو، فرعي قبایلو او پلرنیو کورنیو ویشل شوي دي.دریاین قبیله ها بیشتر به قبیله ها، زیر قبیله ها و خانواده های پدرسالار تقسیم می شوند.
پشتون ها به عنوان یکی از بزرگ ترین جوامع قبیله ای در جهان در نظر گرفته می شوند.[13][14]EnglishPashtuns are considered one of the world's largest tribal societies.پښتوپښتانه د نړۍ یو له لویو قبایلي ټولنو څخه ګڼل کیږي.دریپشتون ها به عنوان یکی از بزرگ ترین جوامع قبیله ای در جهان در نظر گرفته می شوند.
منشأ و قوم شناسی
منشأ دقیق قبایل پشتون همچنان مبهم است و هیچ سوابق مکتوب قطعی برای اثبات قوم شناسی خاص آنها وجود ندارد.[2]EnglishThe exact origins of the Pashtun tribes remain obscure, and there is no definitive written record to prove their specific ethnogenesis.پښتود پښتون قبایلو دقیق اصلیت ناڅرګند پاتې دی، او د دوی ځانګړي ایتھنوجینس ثابتولو لپاره هیڅ نه لیکل شوی ریکارډ شتون نلري.دریمنشأ دقیق قبایل پشتون همچنان مبهم است و هیچ سوابق مکتوب قطعی برای اثبات قوم شناسی خاص آنها وجود ندارد. این گروه به عنوان یک گروه قومی ایرانی طبقه بندی شده است.[15] بعضی از نظریه ها نشان می دهند که این گروه ممکن است از قبایل یفتالی که در دوران ساسانی ها به این منطقه نقل مکان کرده اند، سرچشمه گرفته باشد.[2]EnglishSome theories suggest the group may descend from the Yaftali tribes, who moved into the region during the Sasanian era.پښتوځینې تیورۍ وړاندیز کوي چې دا ډله ممکن د یفتلي قبیلو څخه راښکته شي، څوک چې د ساسانیانو دورې په جریان کې سیمې ته تللي.دریبعضی از نظریه ها نشان می دهند که این گروه ممکن است از قبایل یفتالی که در دوران ساسانی ها به این منطقه نقل مکان کرده اند، سرچشمه گرفته باشد. سوابق تاریخی یک پروسه طولانی را نشان می دهد که در آن جوامع زبانی شرقی ایران، اتحادیه های قبیله ای، اسلام گرایی، جنگ مرزی و دولت سازی منطقه ای به تدریج گروه مدرن را تولید کردند.[16] گزارش های دیگر در مورد ارتباط با اسرائیلیان باستان حدس می زنند و نام های قبیله ای مانند بارکزی، اسماعیل خل و یوسفزئی را به عنوان نام های عبری بارک، اسماعیل و یوسفزی مرتبط می دانند.[2]EnglishOther accounts speculate on a connection to the ancient Israelites, citing tribal names like Barakzi, Ismail Khel, and Yusufzai as being related to the Hebrew names Barak, Ismail, and Yusuf.پښتونور راپورونه د لرغونو اسراییلو سره د اړیکې په اړه اټکل کوي، د قبایلي نومونو لکه بارکزی، اسماعیل خیل، او یوسفزۍ ته اشاره کوي چې د عبراني نومونو بارک، اسماعیل، او یوسفزۍ سره تړاو لري.دریگزارش های دیگر در مورد ارتباط با اسرائیلیان باستان حدس می زنند و نام های قبیله ای مانند بارکزی، اسماعیل خل و یوسفزئی را به عنوان نام های عبری بارک، اسماعیل و یوسفزی مرتبط می دانند. مردم پشتون بومی جنوب افغانستان و شمال غربی پاکستان هستند.[15] در طول تاریخ، مناطقی که پشتون ها در آن ساکن بودند، مورد مهاجرت و تهاجم های مختلف قرار گرفته اند، از جمله توسط یونانی ها، عرب ها، ترک ها و مغول ها.[1]EnglishHistorically, the regions inhabited by Pashtuns have been subject to various migrations and invasions, including those by the Greeks, Arabs, Turks, and Mongols.پښتوپه تاریخ کې، هغه سیمې چې پښتانه پکې اوسیږي د مختلف مهاجرتونو او یرغلونو تابع دي، پشمول د یونانیانو، عربانو، ترکانو او منګولانو لخوا.دریدر طول تاریخ، مناطقی که پشتون ها در آن ساکن بودند، مورد مهاجرت و تهاجم های مختلف قرار گرفته اند، از جمله توسط یونانی ها، عرب ها، ترک ها و مغول ها. نظریه ها و روایت های تاریخی مختلف در مورد منشأ و نسب آنها پیشنهاد شده است.[17][18]
جمعیت شناسی و توزیع
کل جمعیت پشتون ها بین چهل تا پنجاه میلیون نفر تخمین زده می شود.[1][2][4]EnglishThe total Pashtun population is estimated to be between forty and fifty million people.پښتود پښتنو ټول نفوس د څلویښتو او پنځوس ملیونو ترمنځ اټکل کیږي.دریکل جمعیت پشتون ها بین چهل تا پنجاه میلیون نفر تخمین زده می شود. تعداد اعضایش بیش از ۵۰ میلیون است.[14]EnglishDue to the nomadic nature of many tribes, the practice of secluding women, and a lack of official census data in Afghanistan since 1979, an accurate count remains elusive.پښتود غړیتوب شمېر یې له ۵۰ میلیونو څخه زیات دی.دریتعداد اعضایش بیش از ۵۰ میلیون است. با توجه به ماهیت کوچکی بسیاری از قبایل، عمل جدا کردن زنان و فقدان داده های سرشماری رسمی در افغانستان از سال ۱۹۷۹، شمارش دقیق همچنان ناممکن است.[1]EnglishPrevious estimates have suggested that Pashtuns make up around 42 per cent of the population of Afghanistan.پښتود ډیرو قبایلو د کوچیانو د طبیعت له امله، د ښځو د ګوښه کولو عمل، او د ۱۹۷۹ راهیسې په افغانستان کې د سرشمیرنې رسمي معلوماتو نشتوالی، دقیق شمیره لاهم ناڅرګنده ده.دریبا توجه به ماهیت کوچکی بسیاری از قبایل، عمل جدا کردن زنان و فقدان داده های سرشماری رسمی در افغانستان از سال ۱۹۷۹، شمارش دقیق همچنان ناممکن است. برآورد های قبلی نشان می داد که پشتون ها حدود ۴۲ درصد از جمعیت افغانستان را تشکیل می دهند.[7]EnglishThe vast majority of the population lives in an area stretching from western Pakistan to southwestern Afghanistan.پښتوپخوانیو اټکلونو وړاندیز کړی چې پښتانه د افغانستان د نفوس شاوخوا ۴۲ سلنه جوړوي.دریبرآورد های قبلی نشان می داد که پشتون ها حدود ۴۲ درصد از جمعیت افغانستان را تشکیل می دهند.
اکثریت قریب به اتفاق جمعیت در منطقه ای زندگی می کنند که از غرب پاکستان تا جنوب غربی افغانستان گسترش یافته است.[1][5] این منطقه معمولاً به عنوان "منطقه پشتون" نامیده می شود، یک منطقه جغرافیایی به شکل هلال که از جنوب غربی افغانستان تا مناطق قبیله ای پاکستان امتداد می یابد.[19] جوامع قابل توجهی نیز در مناطق شمالی، آزاد کشمیر و استان سند پاکستان و همچنین در منطقه خراسان ایران وجود دارند.[1]EnglishSignificant communities also exist in the Northern Areas, Azad Kashmir, and the Sindh province of Pakistan, as well as in the Khorasan region of Iran.پښتود پام وړ ټولنې په شمالي سیمو، آزاد کشمیر، او د پاکستان د سند ولایت، او همدارنګه د ایران په خراسان سیمه کې شتون لري.دریجوامع قابل توجهی نیز در مناطق شمالی، آزاد کشمیر و استان سند پاکستان و همچنین در منطقه خراسان ایران وجود دارند. کمربند پشتون شامل مناطق تحت اداره فدرال پاکستان است.[19] مراکز بزرگ پایتخت کلتور پشتون شامل پشاور و قندهار است، اگرچه کابل و کوئتا نیز از نظر قومی شهر های مخلوط با جمعیت بزرگ پشتون هستند.[1]EnglishMajor metropolitan centers of Pashtun culture include Peshawar and Kandahar, though Kabul and Quetta are also ethnically mixed cities with large Pashtun populations.پښتود پښتون کلتور لوی میټروپولیټین مرکزونو کې پیښور او کندهار شامل دي، که څه هم کابل او کویټا هم په توکمیز ډول مخلوط ښارونه دي چې لوی پښتون نفوس لري.دریمراکز بزرگ پایتخت کلتور پشتون شامل پشاور و قندهار است، اگرچه کابل و کوئتا نیز از نظر قومی شهر های مخلوط با جمعیت بزرگ پشتون هستند. کراچی به عنوان بزرگ ترین شهر پشتون در جهان با ۱.۵ میلیون پشتون قومی شناخته می شود.[1]EnglishKarachi stands as the largest Pashtun city in the world with 1.5 million ethnic Pashtuns.پښتوکراچۍ په نړۍ کې د پښتنو تر ټولو لوی ښار دی چې ۱.۵ میلیونه پښتانه په کې ژوند کوي.دریکراچی به عنوان بزرگ ترین شهر پشتون در جهان با ۱.۵ میلیون پشتون قومی شناخته می شود.
تعداد قابل توجهی از پشتون ها به عنوان مهاجر در شبه جزیره عربی، اروپا و آمریکای شمالی زندگی می کنند. در انگلستان، از سال ۱۹۸۶، ۸۷۰۰۰ نفر ساکن بودند.[1][1][2][2]EnglishA significant number of Pashtuns live as migrants in the Arabian Peninsula, Europe, and North America. In the United Kingdom, there were 87,000 residents as of 1986.پښتود پښتنو د پام وړ شمیر په عربي ټاپو وزمه، اروپا او شمالي امریکا کې د کډوالو په توګه ژوند کوي. په انګلستان کې، په ۱۹۸۶ کې ۸۷،۰۰۰ اوسیدونکي شتون درلود.دریتعداد قابل توجهی از پشتون ها به عنوان مهاجر در شبه جزیره عربی، اروپا و آمریکای شمالی زندگی می کنند. در انگلستان، از سال ۱۹۸۶، ۸۷۰۰۰ نفر ساکن بودند.
مذهب و کلتور
اکثریت پشتون ها مسلمان سنی هستند، اگرچه یک اقلیت کوچک شیعه هستند.[6][26]EnglishThe majority of Pashtuns are Sunni Muslims, though a small minority are Shi'a.پښتود پښتنو اکثریت سني مسلمانان دي، که څه هم یو کوچنی اقلیت شیعه دی.دریاکثریت پشتون ها مسلمان سنی هستند، اگرچه یک اقلیت کوچک شیعه هستند. زندگی اجتماعی آنها عمیقاً در ساختار قبیله ای ریشه دارد تا هویت های ملی گسترده تر.[2]EnglishPashtun individuals often prioritize their specific tribe over other groups, which can lead to social distinctions between different tribal affiliations.پښتود دوی ټولنیز ژوند د پراخه ملي هویتونو پرځای په قبایلي جوړښتونو کې ژور ریښې لري.دریزندگی اجتماعی آنها عمیقاً در ساختار قبیله ای ریشه دارد تا هویت های ملی گسترده تر. افراد پشتون اغلب قبیله خاص خود را بر گروه های دیگر اولویت می دهند، که می تواند به تمایز های اجتماعی بین وابستگی های قبیله ای مختلف منجر شود.[2][7]EnglishThe Pashto language is an Eastern Iranian tongue that is historically related to other Iranian languages but maintains distinct connections to Indian and Urdu linguistic structures.پښتوپښتون وګړي اکثرا د نورو ډلو په پرتله خپل ځانګړي قبیلې ته لومړیتوب ورکوي، کوم چې کولی شي د مختلف قبیلوي تړاوونو ترمینځ ټولنیز توپیرونه رامینځته کړي.دریافراد پشتون اغلب قبیله خاص خود را بر گروه های دیگر اولویت می دهند، که می تواند به تمایز های اجتماعی بین وابستگی های قبیله ای مختلف منجر شود.
زبان زبان پشتو یک زبان ایرانی شرقی است که از نظر تاریخی با سایر زبان های ایرانی مرتبط است اما ارتباطات متمایز با ساختارهای زبانی هندی و اردو را حفظ می کند.[2]EnglishAs an Iranian branch of the Indo-European language family, it shares relationships with Pamir and Ossetian languages.پښتود پښتو ژبه ژبه یوه ختیځ ایراني ژبه ده چې په تاریخي ډول د نورو ایراني ژبو سره تړاو لري مګر د هندي او اردو ژبني جوړښتونو سره جلا اړیکې ساتي.دریزبان زبان پشتو یک زبان ایرانی شرقی است که از نظر تاریخی با سایر زبان های ایرانی مرتبط است اما ارتباطات متمایز با ساختارهای زبانی هندی و اردو را حفظ می کند. به عنوان یک شاخه ایرانی از خانواده زبان های هندو-اروپایی، روابط خود را با زبان های پامیر و اوسیتیایی به اشتراک می گذارد.[20]EnglishIt is the exclusive language of the Pashtun people.پښتود هند-اروپايي ژبو د کورنۍ د ایراني څانګې په توګه، دا د پامیر او اوسیټیانو ژبو سره اړیکې شریکوي.دریبه عنوان یک شاخه ایرانی از خانواده زبان های هندو-اروپایی، روابط خود را با زبان های پامیر و اوسیتیایی به اشتراک می گذارد. این زبان منحصر به فرد مردم پشتون است.[2]EnglishPashtunwali is a comprehensive set of customs, traditions, and behaviors that characterize the Pashtun people.پښتودا د پښتون قوم ځانګړې ژبه ده.دریاین زبان منحصر به فرد مردم پشتون است.
پشتونولی (کد شرافت)
پشتونولی مجموعه ای جامع از آداب و رسوم، سنت ها و رفتارهایی است که مردم پشتون را مشخص می کند.[2][27] این در سطح جهانی به عنوان یک کد فرهنگی منحصر به فرد شناخته شده است.[2]EnglishIt is known globally as a unique cultural code.پښتودا په نړیواله کچه د یو ځانګړي کلتوري کوډ په توګه پیژندل شوی.دریاین در سطح جهانی به عنوان یک کد فرهنگی منحصر به فرد شناخته شده است. این سنت های ماقبل تاریخ تقریباً ۷۰۰۰ سال قدمت دارند.[21] عناصر کلیدی پشتونولی عبارتند از: این قانون بر اساس شرافت شخصی است و شجاعت، عزت نفس، استقلال، رهبری، عدالت و مهمان نوازی را ترویج می کند.[13]
- بدل: تلاش برای انتقام یا جبران خسارت برای هر اشتباه انجام شده است.[2][28]
- ملماستیا: وظیفه مهمان نوازی نسبت به مهمانان، حتی اگر مهمان یک دشمن باشد.[2][8]
- ناناواتای: تعهد به اعطای پناهگاه به یک دشمن که به دنبال پناهندگی است.[2][29]
- جرگا ها: یک مجمع اجتماعی برای بحث و تصمیم گیری در مورد موضوعات خاص گردهم آمد.[2][30]
- ناموس: حفاظت از شرافت زنان و تمایل به خطر انداختن زندگی برای دفاع از آن.[2]
- ناناوات: وظیفه نشان دادن مهمان نوازی به یک دشمن.[2]
- آسیب: حفظ شرافت و شخصیت خوب.[2]
- غیریت: مالکیت شرافت، سخاوت و شجاعت است.[2]
تاریخچه و مهاجرت ها
پشتون ها به ندرت از نظر سیاسی متحد بوده اند و تاریخ متحد مدرن آنها در درجه اول با ظهور امپراطوری دورانی در سال ۱۷۴۷ آغاز شده است.[1]EnglishThe Pashtuns have rarely been politically united, with their modern unified history beginning primarily with the rise of the Durrani Empire in 1747.پښتوپښتانه په ندرت سره په سیاسي توګه متحد شوي دي، د دوی عصري متحد تاریخ په عمده توګه په ۱۷۴۷ کې د دراني امپراتورۍ راپورته کیدو سره پیل کیږي.دریپشتون ها به ندرت از نظر سیاسی متحد بوده اند و تاریخ متحد مدرن آنها در درجه اول با ظهور امپراطوری دورانی در سال ۱۷۴۷ آغاز شده است. امپراطوری هوتک، که توسط قبیله هوتک-گیلجی کنفدراسیون بتانی تاسیس شد، بخش هایی از افغانستان، ایران و پاکستان امروزی را در اوج خود از سال ۱۷۲۲ تا ۱۷۲۹ شامل می شد.[22] در طول قرن نوزدهم، مردم پشتون جزء مرکزی The Great Game بودند، زیرا آنها بین طرح های امپریالیستی امپراطوری های بریتانیایی و روسی گرفتار شدند.[1][9]EnglishDuring the 19th century, the Pashtun people were a central component of the Great Game, as they were caught between the imperialist designs of the British and Russian empires.پښتود نولسمې پیړۍ په جریان کې، پښتون خلک د The Great Game مرکزي برخه وه، ځکه چې دوی د انګلستان او روسیې امپراتورۍ د امپریالیستي ډیزاینونو ترمینځ ونیول شول.دریدر طول قرن نوزدهم، مردم پشتون جزء مرکزی The Great Game بودند، زیرا آنها بین طرح های امپریالیستی امپراطوری های بریتانیایی و روسی گرفتار شدند.
پشتون ها در میان قبیله های مقاوم در برابر British Raj حمله به منطقه بودند.[1][10][11]EnglishPashtuns were among the most resistant tribes against British Raj incursions into the region.پښتوپښتانه په سیمه کې د برتانیې راج بریدونو پروړاندې ترټولو مقاومت لرونکي قومونو څخه و.دریپشتون ها در میان قبیله های مقاوم در برابر British Raj حمله به منطقه بودند. در تاریخ مدرن، این گروه توجه بین المللی قابل توجهی را در طول سال جنگ شوروی-افغانستان و ظهور و سقوط بعدی سال امارت اسلامی افغانستان (۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱) به دست آورد، که در آن آنها اولین گروه قومی را تشکیل می دادند.[1]EnglishIn modern history, the group gained significant international attention during the Soviet-Afghan War and the subsequent rise and fall of the Islamic Emirate of Afghanistan (1996–2001), in which they constituted the primary ethnic contingent.پښتوپه عصري تاریخ کې، دې ډلې د شوروي او افغانستان جګړه په جریان کې د پام وړ نړیواله پاملرنه ترلاسه کړه او وروسته د افغانستان اسلامي امارت (۱۹۹۶ ۲۰۰۱) راپورته کیدل او سقوط، په کوم کې چې دوی لومړني توکمیز کنټینټ جوړوي.دریدر تاریخ مدرن، این گروه توجه بین المللی قابل توجهی را در طول سال جنگ شوروی-افغانستان و ظهور و سقوط بعدی سال امارت اسلامی افغانستان (۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱) به دست آورد، که در آن آنها اولین گروه قومی را تشکیل می دادند. در پاکستان، پشتون ها همچنان یک اقلیت مهم هستند و نمایندگی غالب در ارتش دارند.[1]EnglishIn Pakistan, the Pashtuns remain a significant minority and hold a dominant representation within the military.پښتوپه پاکستان کې، پښتانه یو مهم اقلیت پاتې کیږي او په پوځ کې غالب استازیتوب لري.دریدر پاکستان، پشتون ها همچنان یک اقلیت مهم هستند و نمایندگی غالب در ارتش دارند. انجمن پشتونولی ها در سال ۱۳۱۶ هجری شمسی از اتحاد انجمن ادبی کابل و انجمن پشتو قندهار تاسیس شد.[23] وظایف اولیه آن شامل مستند سازی تاریخ افغانستان بود.[23]
منابع
- Pashtun people - New World Encyclopedia
- پښانه څو دي، Pashtunen, Paschtunen, Pashtun, پشتانه
- Pashtun | Definition, People, Culture, & Religion | Britannica
- Pashtuns | Ethnic and Cultural Studies | Research Starters | EBSCO Research
- Pashtun (Pathan) Tribe, People, Culture & History - Utmankhel
- Who Are the Pashtun People of Afghanistan and Pakistan? - ThoughtCo
- Pashtuns in Afghanistan - Minority Rights Group
- Melmastia and the Principle of Central Asian Hospitality – Central Asia Rally
- Pashtun people (Pushtuns, Pakhtuns, or Pathans) History | History Atlas
- Britain and the Pashtuns, 1897–1947
- Pashtuns campaign against the British Empire in India, 1930-1931 | Global Nonviolent Action Database
- PASHTUNS (PATHANS): THEIR HISTORY, ORIGINS, LEGENDS AND HOMELAND | Facts and Details
- Pashtun culture - Wikipedia
- The Pashtun culture - ourhistory.org.uk
- Theories of Pashtun origin - Wikipedia
- Pashtun People Guide: History, Beliefs, Society, Culture, and Lasting Influence - EnGAIAI
- wrazpanna ورځپاڼه - د پښتنو اصل او نسب pashto
- پښتنو اصل او نسب | PDF - Scribd
- The Pashtuns, the Taliban, and America’s Longest War
- پښتو - ويکيپېډيا
- پښتونولي - ويکيپېډيا
- قبیلههای پشتون - ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
- پښتو ټولنه - ويکيپېډيا
- TRIBALISM, HONOR AND ETHNICISM IN... | Facts and Details
- Cultural Intelligence for Military Operations Pashtuns in Afghanistan
- (PDF) Some Aspects of Pashtun Culture - ResearchGate
- Restorative Justice Practices In Tribal Afghan Communities
- Understanding Pashtunwali - The Nation
- Traditional Loya Jirga 1: Why the Jirga? - English