انسیکلوپدیا افغانیکاEncyclopædia Afghanica

تاریخ · جغرافیا · مردم · فرهنگ · مکان‌ها · زبان‌هاخط زمانیشجره‌نامه‌هافرهنگکتابخانه

قبیله یوسفزایی ها

یوسفزایی ها (همچنین یوسفزایی خوانده می شود، و به زبان پشتو به عنوان ایزاپزایی ها یا Yūsufī شناخته می شوند) یکی از بزرگترین و از لحاظ تاریخی مهم ترین قبیله های مردم پشتون ها هستند.[1][2]EnglishThe Yusufzai (also spelled Yousafzai, and known in Pashto as Isapzai or Yūsufī) are one of the largest and historically most significant tribes of the Pashtun People.پښتویوسفزۍ (د یوسفزۍ په نوم هم لیکل کیږي، او په پښتو کې د ایسپزۍ یا یوسوفي په نوم پیژندل کیږي) د پښتنو خلک ترټولو لوی او تاریخي خورا مهم قبیلې دي.درییوسفزایی ها (همچنین یوسفزایی خوانده می شود، و به زبان پشتو به عنوان ایزاپزایی ها یا Yūsufī شناخته می شوند) یکی از بزرگترین و از لحاظ تاریخی مهم ترین قبیله های مردم پشتون ها هستند. آنها بومی در بخش شمالی مرز شمال غربی در پاکستان، به ویژه در مناطق مالاکند، دیر، سوات، شانگلا، بونر، سوابی، مردان، باجور، پشاور و تورگار زندگی می کنند.[1][2]EnglishThey are natively based in the northern part of the North-West Frontier in Pakistan, specifically in the regions of Malakand, Dir, Swat, Shangla, Buner, Swabi, Mardan, Bajaur, Peshawar, and Torghar.پښتودوی په اصل کې په پاکستان کې د د شمال لویدیځ سرحد په شمالي برخه کې میشته دي، په ځانګړي توګه د ملاکنډ، دیر، سوات، شانګلا، بونر، سوابي، مردان، باجوړ، پیښور، او تورګار سیمو کې.دریآنها بومی در بخش شمالی مرز شمال غربی در پاکستان، به ویژه در مناطق مالاکند، دیر، سوات، شانگلا، بونر، سوابی، مردان، باجور، پشاور و تورگار زندگی می کنند. در حالیکه این قبیله در قرن شانزدهم از کابل به دره های سوات و پنجکوره مهاجرت کرد، اعضای آن در بخش هایی از شرق افغانستان، از جمله ولایت قندهار، قندهار، کابل و فرا زندگی می کنند.[1][2]EnglishWhile the tribe migrated from Kabul in the 16th century to the valleys of Swat and Panjkora, members also inhabit parts of eastern Afghanistan, including Kandahar Province, Kandahar, Kabul, and Farah.پښتوپداسې حال کې چې قبیله په ۱۶ پیړۍ کې د کابل څخه د سوات او پنجکورا دره ته کډه شوې، غړي یې د ختیځ افغانستان په برخو کې هم ژوند کوي، پشمول د کندهار ولایت، کندهار، کابل، او فراه.دریدر حالیکه این قبیله در قرن شانزدهم از کابل به دره های سوات و پنجکوره مهاجرت کرد، اعضای آن در بخش هایی از شرق افغانستان، از جمله ولایت قندهار، قندهار، کابل و فرا زندگی می کنند. خارج از این مناطق اصلی، این قبیله در گوروال سابی و رویهند یافت می شود. (بنوا (کهل مغلی)) (چغی (حسانزی)) (اکوزای)[1][3]EnglishOutside of these primary regions, the tribe is found in Ghurwal, Benua (Mughal Khel), Sabi (Akozai), Chaghi (Hasanzi), and Roihind.پښتود دې لومړني سیمو څخه بهر، قبیله په ګوروال سبي او رویهینډ کې موندل کیږي. (بنوا (موګل خېل)) (چګي (حسانزي)) (اکوزای)دریخارج از این مناطق اصلی، این قبیله در گوروال سابی و رویهند یافت می شود. (بنوا (کهل مغلی)) (چغی (حسانزی)) (اکوزای)

منشاء و اجداد

نام اشواکان یا اسکان همچنان به عنوان یک منبع تاریخی برای نام قومی "افغان" در نظر گرفته می شود.[2][5]EnglishThe name Ashwakan or Asakan is also considered a historical source for the ethnonym "Afghan".پښتود اشواک یا عسکان نوم د "افغان" د ایتنیویم لپاره تاریخي سرچینه ګڼل کیږي.درینام اشواکان یا اسکان همچنان به عنوان یک منبع تاریخی برای نام قومی "افغان" در نظر گرفته می شود. بر اساس متن مغول ۱۵۹۵ عین اکبری، این قبیله سنت نزول اسرائیلی را حفظ می کرد، یک نسب که توسط بسیاری از قبیله های دیگر پشتون به اشتراک گذاشته شده است.[2]EnglishAccording to the 1595 Mughal text Ain-i-Akbari, the tribe maintained a tradition of Israelite descent, a lineage shared by many other Pashtun tribes.پښتود ۱۵۹۵ مغل متن د عين اکبري په وینا، قبیله د اسراییلي نسل دود ساتي، یو نسب چې د ډیری نورو پښتون توکمونو لخوا شریک شوی.دریبر اساس متن مغول ۱۵۹۵ عین اکبری، این قبیله سنت نزول اسرائیلی را حفظ می کرد، یک نسب که توسط بسیاری از قبیله های دیگر پشتون به اشتراک گذاشته شده است.

توزیع جغرافیایی

یوسفزایی ها عمدتاً در مناطق شمالی و مرکزی استان خیبر پختونخوا سکونت دارند.[1][2]EnglishThe Yusufzai are primarily settled in the northern and central regions of the Khyber Pakhtunkhwa province.پښتویوسفزۍ په عمده توګه د خیبر پښتونخوا ولایت په شمالي او مرکزي سیمو کې میشته دي.درییوسفزایی ها عمدتاً در مناطق شمالی و مرکزی استان خیبر پختونخوا سکونت دارند. در این مناطق، آنها دره های سوات، پنجکورا، بونر، شانگلا و پشاور را اشغال می کنند.[2]EnglishWithin these areas, they occupy the Swat, Panjkora, Buner, Shangla, and Peshawar valleys.پښتوپه دې سیمو کې، دوی د سوات، پنکورا، بونر، شانګلا، او پیښور دره نیسي.دریدر این مناطق، آنها دره های سوات، پنجکورا، بونر، شانگلا و پشاور را اشغال می کنند. آنها همچنان در مناطق کنار و قندهار افغانستان مشهور هستند.[1][2]EnglishThey are also prominent in the Kunar and Kandahar regions of Afghanistan.پښتودوی د افغانستان په کونړ او کندهار سیمو کې هم مشهور دي.دریآنها همچنان در مناطق کنار و قندهار افغانستان مشهور هستند.

شاخه های فرعی و قبیله ها

یوسفزایی ها شاخه ای از گروه بزرگتر قبیله سربانی ها هستند.[1][2]EnglishThe Yusufzai are a branch of the larger Sarbani tribe.پښتویوسفزۍ د لوی سرباني قبیله څانګه ده.درییوسفزایی ها شاخه ای از گروه بزرگتر قبیله سربانی ها هستند. این قبیله به چندین شاخه مهم تقسیم می شود، از جمله:EnglishThe tribe is divided into several significant sub-branches, including: * Mandanr * Iliaszai * Akozai * Mandan * Isazai * Malizaiپښتوقبیله په څو مهمو فرعي څانګو ویشل شوې ده، پشمول:دریاین قبیله به چندین شاخه مهم تقسیم می شود، از جمله:

شاخه مغول خیل بخاطر سخنرانان لهجه جنوبی زبان پشتو شناخته شده است.[2]EnglishThe Mughal Khel branch is noted for being speakers of the southern dialect of Pashto.پښتود مغل خېل څانګه د پښتو ژبه د سویلي لهجې د ویونکو لپاره مشهوره ده.دریشاخه مغول خیل بخاطر سخنرانان لهجه جنوبی زبان پشتو شناخته شده است. در حالیکه اکثر یوسفزایی ها به گویش شمالی پشتو صحبت می کنند، که اغلب به عنوان ظریف ترین زبان در نظر گرفته می شود، برخی از اعضای این گروه به زبان های زبان پشتو و دریایی ها نیز مسلط هستند.[2]EnglishWhile most Yusufzai speak the northern dialect of Pashto, which is often considered the most refined, some members are also proficient in Urdu and Dari.پښتوپداسې حال کې چې ډیری یوسفزۍ د پښتو شمالي لهجه خبرې کوي، کوم چې ډیری وختونه خورا پاک ګ په پام کې نیول شويل کیږي، ځینې غړي په پښتو ژبه او ډاري کې هم ماهر دي.دریدر حالیکه اکثر یوسفزایی ها به گویش شمالی پشتو صحبت می کنند، که اغلب به عنوان ظریف ترین زبان در نظر گرفته می شود، برخی از اعضای این گروه به زبان های زبان پشتو و دریایی ها نیز مسلط هستند.

اهمیت تاریخی اش

یوسفزایی ها برای اولین بار در بابورناما در سال بابر ظاهر شدند، حاکم تیموری که در سال ۱۵۰۴ کابل را اسیر کرد.[1][4]EnglishThe Yusufzai first appeared explicitly in the Baburnama by Babur, the Timurid ruler who captured Kabul in 1504.پښتویوسفزۍ د لومړي ځل لپاره په بابر کې د بابورناما کې څرګنده شوه، د تیمورید واکمن چې کابل یې په ۱۵۰۴ کې نیولی و.درییوسفزایی ها برای اولین بار در بابورناما در سال بابر ظاهر شدند، حاکم تیموری که در سال ۱۵۰۴ کابل را اسیر کرد. در اوایل دوره مدرن، بابر حضور یوسفزایی ها را در منطقه غربی باجور مشاهده کرد.[1][4]EnglishDuring the early modern period, Babur noted the presence of the Yusufzai in the western Bajaur region.پښتود عصري دورې په لومړیو کې، بابر په لویدیځ باجوړ سیمه کې د یوسفزۍ شتون یاد کړ.دریدر اوایل دوره مدرن، بابر حضور یوسفزایی ها را در منطقه غربی باجور مشاهده کرد. در سال ۱۵۱۹، بابر یک راهپیمایی به سمت "سواد" را برای حمله به یوسفزایی ها ثبت کرد.EnglishIn 1519, Babur recorded a march toward "Swad" (Swat) to attack the Yusufzai.پښتوپه ۱۵۱۹ کې، بابر د یوسفزۍ برید کولو لپاره د "سواد" په لور د مارچ ریکارډ ثبت کړ.دریدر سال ۱۵۱۹، بابر یک راهپیمایی به سمت "سواد" را برای حمله به یوسفزایی ها ثبت کرد. (سپاه های سوات)[1][2]

با توجه به قدرت نظامی و استراتژیک آنها، بابر تلاش کرد موقعیت خود را در مقابل حضور آنها در تپه ها تضمین کند، که گسترش امپراطوری او را به سمت هند تهدید می کرد.[1][2]EnglishBecause of their military and strategic strength, Babur sought to secure his position against their presence in the hills, which threatened the expansion of his empire toward India.پښتود دوی د پوځي او ستراتیژیک ځواک له امله، بابر هڅه وکړه چې په غرونو کې د دوی د شتون پروړاندې خپل موقعیت خوندي کړي، کوم چې د هند په لور د هغه د امپراتورۍ پراختیا ګواښوي.دریبا توجه به قدرت نظامی و استراتژیک آنها، بابر تلاش کرد موقعیت خود را در مقابل حضور آنها در تپه ها تضمین کند، که گسترش امپراطوری او را به سمت هند تهدید می کرد. برای ایجاد یک رابطه صلح آمیز و تضمین جناح خود، بابر با یوسفزایی ها پیمان بست و با بی بی مبارکا، دختر رئیس یوسفزایی ها شاه منصور، در ۳۰ جنوری ۱۵۱۹ ازدواج کرد.[1][2][5]EnglishTo establish a peaceful relationship and secure his flank, Babur entered into a treaty with the Yusufzai and married Bibi Mubarika, the daughter of the Yusufzai chief Shah Mansur, on January 30, 1519.پښتود سولې اړیکو رامینځته کولو او د هغه د څنډې خوندي کولو لپاره، بابر د یوسفزۍ سره تړون وکړ او د جنوري په ۳۰، ۱۵۱۹ کې یې د یوسفزۍ مشر شاه منصور لور بیبي مبارکه سره واده وکړ.دریبرای ایجاد یک رابطه صلح آمیز و تضمین جناح خود، بابر با یوسفزایی ها پیمان بست و با بی بی مبارکا، دختر رئیس یوسفزایی ها شاه منصور، در ۳۰ جنوری ۱۵۱۹ ازدواج کرد.

پس از مرگ شاه منصور، قبیله توسط سرداران مختلف رهبری شد که منطقه مالاکند را فتح کردند و قبیله را به عنوان یک قدرت غالب در منطقه تاسیس کردند.EnglishFollowing the death of Shah Mansur, the tribe was led by various chiefs, including Malak Ahmad Khan (reigned 1520–1535), who conquered the Malakand region, establishing the tribe as a dominant power in the region.پښتود شاه منصور له مړینې وروسته، قبیله د بیلابیلو مشرانو لخوا رهبري شوې چې د ملاکنډ سیمه یې فتح کړه، او قبیله یې په سیمه کې د واکمن ځواک په توګه رامینځته کړه.دریپس از مرگ شاه منصور، قبیله توسط سرداران مختلف رهبری شد که منطقه مالاکند را فتح کردند و قبیله را به عنوان یک قدرت غالب در منطقه تاسیس کردند. (از جمله ملک احمد خان (حکومت ۱۵۲۰ تا ۱۵۳۵))[1] سایر رئیس های قابل توجه شامل ملاک گاجو خان و ملاک مصری خان هستند.EnglishOther notable chiefs include Malak Gaju Khan (reigned 1535–1553) and Malak Misri Khan.پښتو(په شمول د ملک احمد خان (د ۱۵۲۰ تر ۱۵۳۵ واکمني)) په نورو مشهورو مشرانو کې ملاک ګاجو خان او ملاک مصري خان شامل دي.دری(از جمله ملک احمد خان (حکومت ۱۵۲۰ تا ۱۵۳۵)) سایر رئیس های قابل توجه شامل ملاک گاجو خان و ملاک مصری خان هستند. (حکمرانی کرد ۱۵۳۵ تا ۱۵۵۳)[1]

هویت کلتوری

یوسفزایی ها توسط یک مورخ نظامی به نام هارولد کارمایکل وبیلی به عنوان کشاورزان سرسخت توصیف شده اند که غالباً از نظر جسمی قوی هستند و دارای احساس غرور بالایی هستند.[1][2]EnglishThe Yusufzai are described by military historian Harold Carmichael Webley as hardy farmers who are often robust in build and possess a high sense of pride.پښتویوسفزۍ د پوځي تاریخ لیکونکي هارولډ کارمایکل ویبلي لخوا د زړورو بزګرانو په توګه تشریح شوي چې ډیری وختونه په جوړښت کې قوي وي او د ویاړ لوړ احساس لري.درییوسفزایی ها توسط یک مورخ نظامی به نام هارولد کارمایکل وبیلی به عنوان کشاورزان سرسخت توصیف شده اند که غالباً از نظر جسمی قوی هستند و دارای احساس غرور بالایی هستند. آن ها به خاطر لباس های خوب و مهمان نوازی شان شناخته شده اند.[1][2]EnglishThey are noted for being well-dressed and for their characteristic hospitality.پښتوهغوی د ښه جامو اغوستلو او د میلمه پالنې لپاره پیژندل شوي دي.دریآن ها به خاطر لباس های خوب و مهمان نوازی شان شناخته شده اند. قبیله عمدتاً مسلمان است.[1][2]EnglishThe tribe is predominantly Islam.پښتوقبیله په عمده توګه اسلام ده.دریقبیله عمدتاً مسلمان است.

منابع

  1. یوسفزی - ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
  2. Yusufzai - Wikipedia
  3. Yusufzai - Simple English Wikipedia, the free encyclopedia
  4. Pashtuns - Wikipedia
  5. په غونډه کې د سولې نوبېل جایزه ګټونکې ملاله یوسفزۍ هم شریکه ده